Hơn nửa thế kỷ gắn bó với khí tượng thủy văn, GS Trần Tân Tiến là người tiên phong xây dựng mô hình dự báo bão, lũ, mở đường cho cảnh báo sớm ở Việt Nam. Nhân dịp Khoa Khí tượng, Thuỷ văn và Hải dương học sắp kỷ niệm 30 năm ngày thành lập, 59 năm truyền thống đào tạo, GS Trần Tân Tiến đã có những chia sẻ cởi mở về nghề "nắm cả bầu trời".

Ở tuổi 76, ánh mắt GS.TS.NGND. Trần Tân Tiến, nguyên Chủ nhiệm Khoa Khí tượng Thủy văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) vẫn ánh lên niềm say mê khi nói về những đám mây, con gió, dòng nước, những điều vừa là đối tượng nghiên cứu, vừa là lẽ sống của đời ông. Từ ước mơ “nắm được con số để nắm được cả bầu trời”, ông đã góp phần đặt nền móng cho ngành dự báo sớm ở Việt Nam, giúp hàng nghìn người được an toàn qua mỗi mùa bão lũ.

GS.TS.NGND. Trần Tân Tiến, cha đẻ” mô hình dự báo lũ trước 3 ngày của Việt Nam.

“Cha đẻ” mô hình dự báo lũ trước 3 ngày của Việt Nam

Trong những ngày miền Bắc và miền Trung oằn mình chống chọi bão lũ, mỗi bản tin thời tiết chính xác không chỉ là thông tin mà là niềm hy vọng. Ít ai biết rằng, hơn hai thập niên trước, khi Việt Nam còn phụ thuộc phần lớn vào mô hình dự báo nước ngoài, nhóm nghiên cứu do GS. Trần Tân Tiến và cộng sự tại Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) đã tiên phong xây dựng các mô hình dự báo bão và lũ nội địa, tạo nền tảng cho việc chủ động cảnh báo thiên tai. Trong đó, có công nghệ dự báo lũ trước 3 ngày, giúp chính quyền và người dân kịp thời sơ tán, giảm thiểu thiệt hại.

Chia sẻ về công trình này, GS Tiến cho hay, năm 2004, nhóm của ông triển khai đề tài “Xây dựng công nghệ dự báo lũ miền Trung thời hạn trước 3 ngày” (QGTĐ.04.04). Đây là công trình đầu tiên ở Việt Nam tích hợp khí tượng và thủy văn trong cùng hệ thống tính toán.

Từ kết quả nghiên cứu này, các nhà khoa học đã xây dựng thành công các mô hình dự báo hiện đại, trong đó nổi bật là mô hình động lực 4 công nghệ cho phép dự báo số lượng, phạm vi hoạt động của bão, thời tiết và sóng biển trên khu vực Biển Đông và vùng ven bờ Việt Nam. Những mô hình này trở thành cơ sở quan trọng cho hệ thống cảnh báo sớm về sóng, khí tượng thủy văn và các tai biến tự nhiên, đồng thời có thể phát hành dự báo độc lập, chính xác và kịp thời.

So với các hình thức dự báo trước đây, mô hình mới có mức độ chi tiết và độ phân giải cao hơn, mô phỏng rõ quỹ đạo, cường độ bão cũng như diễn biến thời tiết liên quan. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu còn xây dựng các phương trình dự báo riêng cho từng yếu tố khí tượng như nhiệt độ tối cao, độ ẩm tương đối và lượng mưa tại 15 trạm khí tượng ven biển, giúp tăng độ chính xác và tính ứng dụng trong công tác phòng chống thiên tai và quản lý môi trường biển.

Tiếp sau đó, từ 2007–2010, GS Tiến tiếp tục dẫn dắt đề tài “Xây dựng quy trình công nghệ dự báo liên hoàn bão, sóng và nước dâng thời hạn trước 3 ngày” (KC.08.05/06-10), mô hình hóa toàn bộ quá trình hình thành, di chuyển và tác động của bão khi đổ bộ vào đất liền.

“Chúng tôi chạy hàng loạt mô hình tổ hợp, tổng hợp kết quả để đưa ra dự báo. Khi năng lực tính toán đủ mạnh, sai số tâm bão có thể giảm xuống chỉ còn 50–70 km. Từ những cơn bão ngoài khơi Philippines, mô hình có thể xác định trước khu vực bão sẽ đổ bộ vào Việt Nam, giúp địa phương chủ động phương án phòng tránh”, ông chia sẻ.

Hai công trình này đã nâng tầm năng lực dự báo của Việt Nam, giúp các cơ quan phòng chống thiên tai có thể hành động sớm hơn. Thành tựu đó cũng mang về Giải thưởng Khoa học Công nghệ ĐHQG Hà Nội và Cúp Vàng Hội chợ Khoa học Công nghệ TPHCM.

Nhưng với ông, phần thưởng lớn nhất là “mỗi lần dự báo đúng, đồng nghĩa với hàng nghìn sinh mạng và mái nhà được cứu”.

Cú rẽ sang ngành “nắm được con số, có thể nắm được cả bầu trời”

GS Trần Tân Tiến chia sẻ, ông sinh năm 1949 ở vùng chiêm trũng Hà Nam, nơi mùa nước dâng từng cuốn trôi cả làng xóm. Sống trong hoàn cảnh đó, từ nhỏ, cậu bé Trần Tân Tiến đã say mê tìm hiểu hiện tượng tự nhiên. “Tôi muốn hiểu vì sao trời mưa, vì sao có sấm chớp, và nếu đoán được điều đó, mình sẽ giúp được rất nhiều người", ông kể.

GS.TS. Trần Tân Tiến và đồng nghiệp, PGS.TS. Nguyễn Minh Trường chụp ảnh tại nhà Giáo sư George Kalos, Đại học Athens, Hy Lạp trong chuyến công tác nhằm trao đổi kinh nghiệm dự báo thời tiết bằng phương pháp số. Ảnh" NVCC.

Năm 1967, ông được chọn sang Liên Xô du học. Ban đầu, chàng sinh viên Tiến muốn theo học Vật lý điện tử, nhưng Trường Đại học Khí tượng Thủy văn Leningrad lại phân ông vào ngành dự báo số trị, một lĩnh vực khi ấy hầu như chưa ai biết đến.

“Chuyên ngành sâu của tôi là dự báo thời tiết bằng phương pháp số trị. Lúc đó, mảng dự báo có ba nhánh: dự báo bằng máy tính, dự báo bằng bản đồ và dự báo bằng đo đạc. Tôi được phân công vào mảng dự báo bằng máy tính, ngành không ai chọn vì khô khan, máy tính thì hiếm. Nhưng tôi nghĩ, nếu nắm được con số, mình có thể nắm được cả bầu trời. Và sau này mới thấy, đây là hướng đi trước thời đại”, ông cười nhớ lại.

Khi trở về nước năm 1973, ông nhận nhiệm vụ giảng dạy tại Đại học Tổng hợp Hà Nội, rồi gắn bó suốt hơn 40 năm. Từ một giảng viên trẻ, ông trở thành Chủ nhiệm Khoa Khí tượng Thủy văn và Hải dương học, góp phần đặt nền móng cho chương trình đào tạo và nghiên cứu của ngành.

Việc được học tập và làm việc cùng nhiều giáo sư hàng đầu của Nga đã giúp GS. Trần Tân Tiến hình thành phương pháp tư duy khoa học mạch lạc và cách giảng dạy đầy hệ thống – biết dẫn dắt, biến điều phức tạp thành giản đơn, khơi gợi ở người học khả năng tự suy luận và tìm ra lời giải.

Với học trò, ông không chỉ là người thầy nghiêm khắc mà còn là tấm gương của một nhà khoa học tận tụy, khiêm nhường. Ông luôn nhắc sinh viên của mình rằng: “Dự báo thời tiết không phải là đoán trời, mà là cứu người”.

Nhiều đồng nghiệp nhận xét, GS. Tiến là người thầy đồng hành cùng học trò trên mọi chặng đường nghiên cứu, từ ý tưởng ban đầu cho đến khi có được kết quả cuối cùng. Chính sự tận tâm và phương pháp đào tạo thực học ấy đã giúp nhiều thế hệ sinh viên của ông trưởng thành, trở thành những nhà khoa học, những người làm nghề vững vàng trong ngành khí tượng – thủy văn.

Dưới sự hướng dẫn của ông, hàng chục nghiên cứu sinh và thạc sĩ đã trưởng thành, trong đó có GS.TS Phan Văn Tân, PGS. TS. Mai Văn Khiêm, những người đang giữ trọng trách trong công tác dự báo bão hiện nay.

Dự báo sai, không chỉ là con số sai, mà là sinh mạng con người

“Dự báo phải có trách nhiệm. Khi anh nói sai, không chỉ là con số sai, mà là sinh mạng con người”, đó là triết lý mà Giáo sư Trần Tân Tiến luôn nhắc với học trò và đồng nghiệp suốt hơn nửa thế kỷ gắn bó với ngành khí tượng thủy văn.

Theo GS Tiến, việc kết nối khí tượng với thủy văn để nâng cao năng lực cảnh báo thiên tai rất quan trọng. Nếu kết hợp dự báo mưa với mô hình dòng chảy, ta có thể kéo dài thời gian cảnh báo lũ quét thêm vài ngày, đủ để chính quyền di dời dân, cứu được sinh mạng.

Cả một đời cống hiến cho khoa học, cho khí tượng – thủy văn, một trong những điều trăn trở của ông là làm sao có được thế hệ kế cận, thu hút được sinh viên giỏi vào ngành.

Theo GS. Tiến, khí tượng Thủy văn là ngành khoa học nền tảng, gắn trực tiếp với an toàn và sinh kế của người dân, nhưng lại đang đối diện với thực tế “thiếu người giỏi, thừa khó khăn”.

Theo ông, để thay đổi tình hình, cần có chính sách học bổng, hỗ trợ tài chính, tạo điều kiện nghiên cứu thực tế cho sinh viên, thu hút được sinh viên giỏi. Điều đáng lo ngại, là Khoa Khí tượng Thủy Văn và Hải dương học mỗi năm có khoảng 100 chỉ tiêu cho 3 chuyên ngành nhưng rất khó tuyển đủ. Nếu cố tuyển cho đủ với số điểm thấp, thì việc đào tạo nhân lực công tác trong ngành Khí tượng – Thủy văn – Hải dương học sẽ rất khó khăn.

“Đây là ngành học khó, đòi hỏi tư duy Toán, Lý tốt, lại phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt, lương bổng thì thấp. Nếu không có cơ chế để người làm khoa học sống được bằng nghề, thì khó mà thu hút người giỏi,” ông nói.

Xa hơn, ông đề xuất tư duy “thị trường hóa tri thức”, những sản phẩm dự báo, phân tích, mô hình thời tiết có thể trở thành dịch vụ thương mại, mang lại thu nhập chính đáng cho người làm nghề.

“Không thể bán được thời tiết, nhưng có thể bán được tri thức. Khi sinh viên thấy ngành mình có giá trị thực tế, được xã hội ghi nhận, họ sẽ tự tìm đến. Muốn có nhân tài, trước hết phải tạo được môi trường để nhân tài sống được”, ông nói.

Cùng với đó, ông cho rằng trong lĩnh vực Khí tượng Thủy văn và Hải dương học, cần có phương tiện bảo vệ cho các cán bộ nghiên cứu khi xảy ra bão. Theo nguyên tắc phòng chống thiên tai, khi có bão thì không được ra biển, nên nhiều khi ông và các đồng nghiệp phải thả máy đo ngoài khơi trước đó, để máy tự động ghi lại các thông số trong thời gian bão. “Không ít lần, khi bão tan, nhóm nghiên cứu ra thu hồi thì máy đã trôi mất từ lúc nào không hay”, ông chia sẻ.

Theo Tri thức và Cuộc sống.

Em Trương Ngọc Linh, lớp K66 Khoa học và Công nghệ thực phẩm, Khoa Môi trường, Trường ĐHKHTN – ĐHQGHN đã hoàn thành chương trình học sau 3,5 năm, tốt nghiệp loại xuất sắc (GPA 3.62/4). Cùng với các bạn tốt nghiệp đợt tháng 12/2024 và tháng 3/2025, chiều ngày 14/5/2025, Linh được nhận bằng tốt nghiệp. Bí quyết tốt nghiệp sớm loại xuất sắc của em nằm ở 3 chữ: CHỦ ĐỘNG, CÂN BẰNG, CHĂM CHỈ.

Nỗ lực học tập và sự hỗ trợ, định hướng từ thầy cô

Trương Ngọc Linh cho biết, em chọn học ngành Khoa học và Công nghệ thực phẩm của Trường ĐHKHTN – ĐHQGHN do bị thu hút bởi chữ “khoa học”. Em quan tâm đến Công nghệ thực phẩm nên tìm hiểu thông tin và thấy: ngành Khoa học và Công nghệ thực phẩm của Trường ĐHKHTN gắn liền với khoa học chứ không đơn giản là các kỹ năng, kỹ thuật chế biến. Việc chọn ngành của em cũng được định hướng từ gia đình, đặc biệt khi nhà có chị họ đã tốt nghiệp khoa Môi trường, Trường ĐHKHTN và có việc làm ổn định.

Sinh viên Trương Ngọc Linh, K66 Khoa học và Công nghệ thực phẩm tốt nghiệp sớm nhờ sự chủ động và chăm chỉ.

Được sự động viên từ bố mẹ và người thân, cô học sinh Trường THPT Chu Văn An, Thái Nguyên bước chân vào Trường ĐHKHTN - ĐHQGHN với sự hứng khởi, hăm hở quyết tâm theo đuổi con đường khoa học trong lĩnh vực Công nghệ thực phẩm. Thế nhưng, ngay từ học kỳ đầu tiên, Linh cảm thấy chới với.

“Đó là khoảng thời gian em cảm thấy khó khăn nhất. Kiến thức ở trường đại học hoàn toàn mới, khác kiến thức cấp 3. Hoá, Sinh, Vật lý nâng cao hơn. Đã thế, do Covid, lớp phải học trực tuyến, đến nửa sau của học kỳ mới học trực tiếp” – Linh nói.

Điện quang là một trong những môn khó nhất với Linh. Rất may, cô giáo bộ môn cũng hiểu sinh viên ngành Khoa học và Công nghệ thực phẩm hầu như không mạnh về Vật lý. Vì thế cô sát sao hơn, dạy và chữa từng bài tập. Bạn nào không hiểu, tối cô lại dạy trực tuyến. Nhờ sự nhiệt tình từ cô giáo và nỗ lực của bản thân, Linh qua môn Điện quang ở mức khá. Ngoài môn Điện quang, Linh còn đối mặt với việc “sốc” khi môn được xem là sở trường của mình - môn Hoá - em cũng rất khó khăn để hiểu bài. Kết quả thi môn Hoá của em cũng chỉ đạt B cộng, không được như kỳ vọng.

Tuy gặp một số khó khăn trong học tập, nhưng Linh không ngừng nỗ lực và phấn đấu. Em tích cực tham gia nghiên cứu khoa học từ năm nhất, đạt giải Khuyến khích nghiên cứu khoa học cấp Khoa, hai lần được nhận học bổng khuyến khích học tập của Trường.

Bước ngoặt đến với Linh khi một ngày em nhận được những trao đổi mang tính định hướng từ GS.TS. Nguyễn Mạnh Khải - Trưởng khoa Môi trường. Thầy nói với em về lý do ngành Khoa học và Công nghệ thực phẩm thuộc khoa Môi trường; sự ảnh hưởng trực tiếp từ môi trường, đất, nước, không khí lên thực phẩm; ảnh hưởng của cơ thể người khi ăn uống thực phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm... Những trao đổi của thầy khiến em có cái nhìn bao quát hơn về ngành mà mình đang theo đuổi, thấy được mối quan hệ liên ngành ở nhiều lĩnh vực. 

Kỳ nghỉ hè năm thứ 3, với gợi ý từ thầy Trưởng khoa, Linh vừa thực tập, vừa làm khoá luận ở Trường ĐH Y Dược Thái Nguyên. Cùng với đó, đầu năm thứ tư, Linh sắp xếp học dồn các môn để có thể hoàn thành chương trình học. Áp lực nhân đôi khi tháng 12/2024, Linh thi học kỳ. Ngay tháng 1/2025, em bảo vệ luận văn tốt nghiệp với đề tài: “Nghiên cứu hàm lượng một số nguyên tố (Fe, Zn, Pb, Cd) trong gạo tại khu vực Sapa, tỉnh Lào Cai và nguy cơ phơi nhiễm đối với người dân tại khu vực Sapa, tỉnh Lào Cai”.

Trương Ngọc Linh (áo trắng) trong một chuyến thực tế ở Lào Cai.

Đề tài to, lại là thành viên duy nhất trong lớp bảo vệ luận văn sớm khiến Linh không khỏi hoang mang, lo lắng. Em trao đổi với GS.TS. Nguyễn Mạnh Khải, cũng là thầy hướng dẫn, mong muốn rút gọn đề tài ở một số phần, nhưng thầy bảo: “Em có thể làm được, em nên làm”. Vậy là Linh lại tiếp tục cố gắng.

Bên cạnh việc học tập, viết khóa luận, từ thông tin và sự định hướng của thầy cô, Linh tìm hiểu các giáo sư thuộc các chuyên ngành khác nhau để xin học bổng trao đổi sinh viên và học bổng du học thạc sĩ. Sự kiên trì của em đã có kết quả khi sáng ngày 14/5/2025, ngay trước thời điểm nhận bằng tốt nghiệp, Trường Đại học Y khoa Cao Hùng - Đài Loan (Trung Quốc) đã gửi thư xác nhận đồng ý cấp cho em học bổng trao đổi học tập trong 6 tháng với mức 10 ngàn Đài tệ/tháng. Trước đó, Linh cũng đã apply chương trình thạc sĩ ở Đại học Y khoa Cao Hùng - Đài Loan và hiện đã được chấp nhận.

Chủ động, bứt phá đúng thời điểm

Trương Ngọc Linh cho biết, khi mới vào trường, em chưa có ý định đi du học cũng như tốt nghiệp sớm. Em chỉ học tập với tâm thế nỗ lực, chăm chỉ để có thể đạt kết quả tốt nhất. Ngoài học tập, em còn làm gia sư Toán và Tiếng Anh cho các em nhỏ cấp 2, mục đích để ôn lại kiến thức của chính bản thân. Nhờ chăm chỉ, em chưa phải học cải thiện môn nào, cũng chưa từng thi trượt khi kết thúc học phần. Em tự học tiếng Anh giao tiếp hàng ngày, học tiếng Anh chuyên ngành dưới sự hướng dẫn của giáo viên bộ môn, tìm đọc các bài báo khoa học.

Cơ hội tốt nghiệp sớm và du học mới chỉ mở ra từ đầu năm thứ tư, sau khi em đi thực tập. Từ sự phân tích, định hướng của các thầy cô, Linh suy nghĩ về việc tìm kiếm học bổng du học để có thể phát triển bản thân. Nhờ vốn tiếng Anh chăm chỉ tích lũy, cộng với kiến thức chuyên môn vững, Linh tự tin trao đổi với các giáo sư nước ngoài và  apply học bổng. 

“Em muốn học về độc chất trong thực phẩm nên tìm hiểu các giáo sư có đề tài tương tự. Các giáo sư rất nhiệt tình. Khi biết em là sinh viên Trường ĐHKHTN – ĐHQGHN, các giáo sư rất sẵn lòng giải đáp thắc mắc” - Linh cười nói.

Hỏi Linh về bí quyết học tập để đạt kết quả xuất sắc trong 3,5 năm, Linh chia sẻ: “Đầu tiên, em nghĩ mình phải biết sắp xếp thời gian hợp lý, cân bằng giữa học tập và cuộc sống, giữa việc học và giải trí. Cụ thể, có thể học một tiếng, chơi 20 phút, nói chung phải tìm cách cân bằng. Bên cạnh đó là việc tạo ra kế hoạch cho bản thân ở từng ngày và từng giai đoạn. Mỗi ngày đều phải tự biết những việc nên làm trong ngày, thời điểm phải hoàn thành nó; không để suy nghĩ linh tinh chiếm quá nhiều thời gian học tập của bản thân. Thứ hai, nên chủ động trong việc tự học, nghe thầy cô giảng bài, xin lời khuyên từ các thầy cô; có gì không hiểu thì hỏi thẳng thầy cô. Thứ ba, bản thân mình cũng phải cần cù, chăm chỉ, siêng năng, thức khuya, dậy sớm. Tất nhiên không phải quãng thời gian nào cũng thức khuya, dậy sớm, mà chỉ có khoảng thời gian nào đấy thôi”. Linh cũng cho rằng em có sự may mắn khi quê ở Thái Nguyên, nhờ đó có cơ duyên đi thực tập ở Đại học Y dược Thái Nguyên mà có thể tốt nghiệp sớm.

Trong câu chuyện, Linh nhắc nhiều đến sự chủ động, bởi “không ai hiểu khi mình không nói”. Tại sao mình bắt người khác phải đoán ý, giúp đỡ, trong khi mình có thể chủ động bày tỏ, chủ động xin lời khuyên, thậm chí chủ động nhờ trợ giúp nếu có khó khăn? Linh cho biết em không ngại việc gặp trực tiếp thầy cô để hỏi, không chỉ là với thầy Trưởng khoa - một người theo em là rất vui tính, mà với bất cứ thầy cô nào.

Một sự chủ động nữa để có thể tốt nghiệp đúng hạn và tốt nghiệp sớm, theo Linh là khi phòng Đào tạo gửi danh sách môn học, sinh viên cần nghiên cứu, sắp xếp môn cần học, để khi Nhà trường mở cổng đăng ký môn học thì mình đã sẵn sàng. 

“Quá trình là quan trọng, nhưng chặng cuối bao giờ cũng quan trọng hơn. Chăm chỉ, nỗ lực là việc hàng ngày, nhưng bứt phá đúng thời điểm thì mình có thể vọt lên một cách nhanh chóng” - Linh nói.

Trước khi giành được học bổng thạc sĩ danh giá châu Âu, Hằng đã tích lũy kinh nghiệm qua chương trình trao đổi học tập tại Nhật Bản và 2 tháng thực tập tại một tập đoàn đa quốc gia của Mỹ.

Nguyễn Minh Hằng, sinh viên năm cuối lớp Tài năng Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, đã xuất sắc giành học bổng thạc sĩ toàn phần Erasmus Mundus của Liên minh châu Âu. Suất học bổng này cho phép Hằng tham gia khóa học tại nhiều quốc gia trong vòng 2 năm, trong đó năm đầu tiên tại Tây Ban Nha và Pháp.

“Em rất háo hức với cơ hội này. Em mong có thể tiến thêm một bước từ việc nghiên cứu hóa trong phòng thí nghiệm đến ứng dụng vào thực tiễn”, Minh Hằng chia sẻ.

Nguyễn Minh Hằng hiện là sinh viên năm cuối lớp Tài năng Hóa học, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên. Ảnh: NVCC

Vốn là cựu học sinh chuyên Hóa của Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong (Nam Định) và từng đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm lớp 11, Hằng thi vào Trường ĐH Khoa học Tự nhiên để có cơ hội đào sâu về hóa. Đỗ vào lớp Tài năng Hóa học, nữ sinh được dẫn dắt bởi các giáo sư đầu ngành, từ đó dần mở ra các hướng nghiên cứu mới.

“Khi vào học, em nhận thấy ngành hóa có rất nhiều phân mảng. Mỗi người có thể sở hữu một thế mạnh riêng, nếu nắm bắt được và kiên trì theo đuổi, mình có thể phát triển trong các nhánh ấy”.

Từ lời khuyên của thầy cô, mùa hè năm nhất, Hằng xin vào lab nghiên cứu về Hóa dược và tổng hợp hữu cơ của PGS.TS Mạc Đình Hùng. Ban đầu, khi chưa có nhiều kinh nghiệm, nữ sinh được giao đọc các bài báo để hiểu hơn về hướng nghiên cứu. Sau khoảng 2 tháng làm quen và cơ bản nắm được hướng đi, Hằng được thầy tin tưởng giao đề tài. 

Chỉ trong vòng chưa đầy 1 năm, nữ sinh đã có bài báo đầu tiên với vai trò tác giả chính đăng trên European Journal of Organic Chemistry, tạp chí Q1 (nhóm uy tín nhất). Đề tài nghiên cứu của Hằng liên quan đến tổng hợp các hợp chất hữu cơ chứa nguyên tố lưu huỳnh từ lưu huỳnh nguyên chất.

“Đặc thù của việc nghiên cứu là trong mỗi khâu có thể xảy ra vấn đề khác nhau. Dù đã được thầy cảnh báo trước, khi gặp vấn đề, đôi khi cả nhóm vẫn hoảng loạn. Dẫu vậy, kết quả cuối cùng luôn là cảm xúc vỡ òa khiến việc nghiên cứu trở nên thú vị”, Hằng nói.

Đây cũng là đề tài giúp Hằng chinh phục giải Nhất hội nghị nghiên cứu khoa học sinh viên cấp trường và giải Ba nghiên cứu khoa học cấp Bộ. Trong các hội nghị này, nữ sinh có cơ hội trình bày và nhận góp ý từ các nhà khoa học cùng lĩnh vực để gợi mở ý tưởng cho nghiên cứu tiếp theo.

Hằng từng thực tập 2 tháng tại Mỹ. Ảnh: NVCC

Đầu năm thứ ba, Hằng đại diện trường tham gia chương trình trao đổi 8 ngày tại Nhật Bản, nơi em được nghe các bài giảng về ứng dụng hóa học trong đời sống, năng lượng, môi trường, bán dẫn và tham quan trung tâm nghiên cứu quốc gia về gia tốc hạt. 

Chuyến đi ấy khiến Hằng nhận ra ngành hóa không chỉ tạo ra chất mới mà còn có nhiều ứng dụng khác, nên khi trở về, nữ sinh bắt đầu tìm hiểu việc áp dụng hóa học vào giải quyết các vấn đề cuộc sống.

Bước ngoặt từ một chương trình thực tập

Mùa hè năm 2024, khi biết tới chương trình thực tập thường niên tại Tập đoàn Honeywell (Mỹ), Hằng quyết định thử sức. “Em tìm hiểu và được biết tập đoàn có một nhánh làm về nhiên liệu xanh sử dụng chế phẩm sinh học hoặc năng lượng hydro. Em thấy đây là lĩnh vực khá thú vị và muốn tham gia để cập nhật những phát triển mới trong mảng năng lượng và môi trường”, nữ sinh chia sẻ.

Vượt qua nhiều ứng viên, Hằng giành được cơ hội thực tập tại Mỹ 2 tháng và đã trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất màng điện phân nước trong thời gian này.

Kết thúc kỳ thực tập, Hằng được ban lãnh đạo đánh giá có sự cầu tiến, sẵn sàng học hỏi, cởi mở trong việc nhận các đánh giá mang tính xây dựng, còn bản thân em thấy chuyến đi này giúp mình "thu hẹp định hướng tương lai”. 

“Em rất hứng thú với lĩnh vực kỹ thuật màng trong ngành năng lượng và càng chắc chắn hơn về hướng đi sắp tới”, Minh Hằng nói.

Minh Hằng vừa giành học bổng thạc sĩ toàn phần Erasmus Mundus của Liên minh châu Âu. Ảnh: NVCC

Trở về sau chuyến thực tập, Hằng nộp hồ sơ thạc sĩ theo học bổng Erasmus Mundus. Với sự chuyển hướng từ nghiên cứu hóa hữu cơ sang kỹ thuật màng, Hằng nhận thấy việc học lên cao là cần thiết để bổ sung kiến thức, đặc biệt về công nghệ kỹ thuật hóa, giúp em có nền tảng vững chắc trước khi ứng dụng vào thực tế.

Ở thời điểm nộp hồ sơ, Hằng có IELTS 8.0, GPA 3.87 - mức cao nhất toàn khoa, và một bài báo quốc tế Q1. Ngoài ra, nữ sinh có kinh nghiệm nghiên cứu và thực tập tại mảng gần chương trình học thạc sĩ. 

Nhờ sự thể hiện năng lực nghiên cứu chuyên sâu, sẵn sàng theo đuổi ngành học, Hằng đã nhận được học bổng toàn phần Erasmus Mundus 2 năm cho chương trình thạc sĩ ngành Kỹ thuật màng. Ngoài chi phí học tập, nữ sinh sẽ nhận được 1.400 euro/tháng sinh hoạt phí.

Là người đồng hành với Hằng tại lab từ năm thứ 2, PGS.TS Mạc Đình Hùng ấn tượng về học trò bởi sự chăm chỉ, say mê làm nghiên cứu, luôn có mục tiêu, kế hoạch rõ ràng.

“Hằng có một hồ sơ rất ấn tượng. Ngoài kinh nghiệm nghiên cứu và thực tập, bạn còn có điểm số đứng đầu khoa. Đây có lẽ là một trong những sinh viên ‘siêu sao’ nhất của khoa Hóa”, PGS.TS Mạc Đình Hùng nói.

Minh Hằng cho hay, sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ, em mong muốn tiếp tục theo đuổi chương trình tiến sĩ và được tham gia vào tiến trình xây dựng, phát triển những ứng dụng mới trong mảng năng lượng xanh.

Theo Vietnamnet.

Bùi Văn Ban, sinh viên lớp K66 Khoa học Vật liệu, Khoa Vật lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên tốt nghiệp đại học sau 3,5 năm với điểm trung bình tích lũy 3.62/4.00, đạt loại xuất sắc. Em cho biết mình có kế hoạch tốt nghiệp sớm từ năm thứ hai để có thể học tiếp thạc sĩ Công nghệ Bán dẫn cùng người yêu.

Động lực du học cùng người yêu

“Ở thời điểm mới nhập học, em chưa có ý tưởng cũng như kế hoạch cho việc tốt nghiệp sớm. Quyết định này chỉ được em đưa ra từ năm 2 do nhiều nguyên nhân và dự định, trong đó mong muốn đi du học sau đại học cùng người yêu là động lực quan trọng nhất” – Ban cho biết. 

Người yêu của Ban là sinh viên cùng ngành Khoa học Vật liệu, Trường ĐHKHTN nhưng học trên em một khoá. Cả hai cùng có kế hoạch du học sau khi tốt nghiệp đại học. Vì vậy, từ học kỳ 2 của năm thứ hai, Ban lên kế hoạch học tập để tốt nghiệp sớm. 

Để làm điều này, từ đầu năm 3, Ban đã tăng cường các tín chỉ chuyên ngành để bổ sung kiến thức chuyên môn và bắt đầu làm khóa luận tốt nghiệp. Em đã bảo vệ thành công khóa luận tốt nghiệp sớm 1 năm và do đó hoàn thành tích lũy tín chỉ sau 3 năm rưỡi của chương trình đại học. Em tốt nghiệp vào đợt xét tháng 3 năm 2025, do đó ra trường sớm khoảng 3 – 4 tháng trước hạn. 

Sinh viên Bùi Văn Ban, Lớp K66 Khoa học Vật liệu tốt nghiệp sớm với loại xuất sắc.

Ban chia sẻ, trong quá trình thực hiện kế hoạch ra trường sớm, có nhiều trải nghiệm thú vị, nhưng bên cạnh đó cũng có một số bất cập mà em đã trải qua. Việc tham gia nghiên cứu khoa học và hoàn thành sớm chương trình học giúp em tích lũy được phần nào kiến thức cũng như kinh nghiệm quý báu so với các bạn đồng trang lứa, đồng thời nhận được sự ưu ái, quý mến của nhiều thầy cô trong Khoa và bộ môn. Đi kèm với đó, chương trình học nặng nề và lịch thi dày đặc là điều khó có thể tránh khỏi. Dĩ nhiên, ở một vài thời điểm, em cũng đối mặt với những áp lực về thời gian, đặc biệt là việc cân đối giữa học kiến thức tại trường – làm nghiên cứu tại phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, sự ủng hộ của rất nhiều người xung quanh, trong đó có bố mẹ, anh chị và người yêu càng giúp em củng cố quyết tâm ra trường sớm. 

Nhờ những nỗ lực của mình, trong 3,5 năm đại học, Ban đã đạt được 1 số thành tích như: học bổng khuyến khích học tập một số kỳ học, giải Nhì giải thưởng Nguyễn Hoàng Phương năm 2024, giải Nhì hội nghị khoa học sinh viên khoa Vật lý năm 2024…

Tháng 5/2024, Bùi Văn Ban bảo vệ thành công đề tài khóa luận: "Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ Au lên khả năng tăng cường hiệu suất chuyển đổi quang điện hóa của vật liệu tổ hợp nano Au-TiO2 ứng dụng trong tách nước". Đây là đề tài có nội dung bán dẫn trong quang xúc tác. Giáo viên hướng dẫn em là TS. Nguyễn Tiến Thành, Viện Khoa học Vật liệu. Sau khi bảo vệ khóa luận, em hoàn thành tiếp một số môn học và đến nay đã chính thức tốt nghiệp đại học.

Quyết tâm theo đuổi mục tiêu 

Trước khi vào Trường ĐHKHTN, Ban là học sinh lớp ban A, Trường THPT Ngô Quyền, Hải Phòng. Lúc đó, định hướng của em là các ngành liên quan đến khoa học kỹ thuật. Sau khi tìm hiểu, biết về lĩnh vực công nghệ bán dẫn, Ban đã lựa chọn Trường ĐHKHTN để theo học vì biết Trường ĐHKHTN hướng tới mục tiêu đào tạo khoa học cơ bản. “Em muốn học khoa học cơ bản liên quan đến bán dẫn” – Ban nói.

Thời điểm Ban quyết định tốt nghiệp sớm, GPA của em không cao, việc học đối với em không hề nhẹ nhàng. Nhưng vì kế hoạch tương lai, Ban đã quyết tâm ra trường sớm ít nhất một kỳ bằng cách đẩy dồn các môn học lên. 

Ban cho biết, đối với em, thời gian áp lực nhiều nhất chắc là giai đoạn ôn thi. Thứ hai là giai đoạn khoảng 2-3 tháng trước khi làm khóa luận. Lúc này có những công việc xử lý dữ liệu và nhiều việc khác dồn dập. Kể cả viết khóa luận em cũng phải hoàn thành trong thời gian ngắn.

Hỏi về kỹ năng học tập, Ban chia sẻ thật lòng là em cũng không quá chi tiết và cẩn trọng trong việc ghi lại kiến thức. Theo em, để học tập tốt, chỉ đơn giản là khi lên lớp, cần có thái độ tập trung nhất định. Cái đấy không chỉ giúp hiểu sâu, hiểu rộng mà mình có thể bao quát: môn đó gồm những kiến thức gì và mục tiêu mình nhắm đến là gì? Như vậy, kết thúc môn học, tự mình sẽ biết phải ôn cái gì, phải tập trung vào dạng kiến thức nào. 

Giờ đây, khi đã chính thức tốt nghiệp, Ban có quãng thời gian thảnh thơi hơn trước khi chính thức tiếp tục việc học để theo đuổi lâu dài lĩnh vực công nghệ bán dẫn. Hiện tại, em đang nộp hồ sơ chương trình INTENSE – chương trình đào tạo thạc sĩ công nghệ bán dẫn liên kết giữa Trường ĐHKHTN và Đại học Quốc lập Dương Minh Giao thông Đài Loan (NYCU). Người yêu của Ban thì đã tốt nghiệp đại học vào hè 2024 và hiện đang học thạc sĩ năm nhất ở Đài Loan.

Với kinh nghiệm cá nhân trong việc tốt nghiệp sớm, Ban muốn nhắn nhủ đến các bạn sinh viên: “Hãy định hình một con đường mà bản thân bạn muốn theo đuổi đến cùng. Khi có được điều đó, các bạn sẽ nhận ra tầm quan trọng và niềm đam mê với việc học và nghiên cứu, những thứ đóng vai trò là hành trang, điểm tựa cho tương lai mà các bạn đang bước đến”. 

Nguyễn Văn Phú tốt nghiệp thủ khoa Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) với điểm GPA 3.92/4, từng giành 7/8 kỳ học bổng của trường, có công bố quốc tế.

Nguyễn Văn Phú thay mặt sinh viên phát biểu tại lễ tốt nghiệp của Đại học Khoa học Tự nhiên. Ảnh: HUS.

“Bốn năm trước, từ mảnh đất miền Trung, mình không ngại chấp nhận thử thách, chọn một mình ra Hà Nội để nuôi dưỡng niềm đam mê nghiên cứu khoa học", Nguyễn Văn Phú chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Văn Phú (22 tuổi) là cựu học sinh lớp chuyên Hóa học, trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, Bình Định. Ngày 30/6, Phú chính thức tốt nghiệp trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội). Với GPA 3.92/4.0, nam sinh có điểm số cao nhất trong hơn 830 sinh viên tốt nghiệp đợt tháng 6/2024 của trường.

Từng là nam sinh mê game

Trước khi có những bước tiến vượt bậc trong con đường học thuật, ít ai biết Phú từng là nam sinh mê game. Ba năm lớp 7, 8, 9, hầu như ngày nào cũng vậy, cứ đi học về, Phú lại vào quán net và chơi điện tử từ 18h đến 22h.

Dù Phú không trốn học, nhiều lần được chọn vào đội tuyển học sinh giỏi của trường, việc ham chơi, bỏ bê ôn luyện đã khiến nam sinh “thi lần nào là trượt lần đó".

Chỉ tới năm lớp 9, khi thi trượt học sinh giỏi cấp tỉnh môn Hóa học, nam sinh mới nhận ra mình đã bỏ lỡ nhiều cơ hội. Thấy con buồn, mẹ của Phú quyết định cho con thi vào trường chuyên của tỉnh. Lúc này, Phú mới quyết tâm bỏ game và làm lại.

“Đỗ trường chuyên, được học cùng thầy cô, bạn bè giỏi, có cơ hội đi học tại Nghệ An, Hà Nội, tham gia nhiều kỳ thi học sinh giỏi… mình càng có thêm động lực. Đây cũng là thời điểm mình nhen nhóm ý định sẽ ra Hà Nội học đại học”, Phú nói.

Nam sinh cho biết trong quá trình ôn thi học sinh giỏi quốc gia ở bậc THPT, Phú cùng các bạn trong đội tuyển có cơ hội ra Hà Nội để ôn tập. Ở đây, nam sinh được gặp gỡ, trao đổi với nhiều thầy cô giỏi, được biết về Đại học Khoa học Tự nhiên. Thế nhưng khi đó, Phú vấp phải phản ứng của anh trai khi chọn đi học xa nhà, lại không có người quen tại Hà Nội.

“Anh trai hay họ hàng, người quen của mình đều chọn học tập và làm việc tại TP.HCM. Mình đã đi ngược lại, chọn ra Thủ đô", Phú cho hay sau một thời gian ngắn thuyết phục, chia sẻ dự định với bố mẹ và anh trai, cuối cùng, Phú cũng nhận được sự đồng ý của cả gia đình.

Nhờ đoạt giải nhì quốc gia, Văn Phú được tuyển thẳng vào chương trình đào tạo tài năng ngành Hóa học, Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Năm 2020, Văn Phú được tuyển thẳng vào chương trình đào tạo tài năng ngành Hóa học, Đại học Khoa học Tự nhiên. Ảnh: NVCC.

Phương pháp học kỷ luật, có công bố quốc tế

Những ngày đầu ở Hà Nội, Phú “vỡ mộng nhẹ" khi có cảm giác môi trường không phù hợp với mình. Sự đông đúc của đường xá, đồ ăn không hợp khẩu vị, nhưng đó chỉ là chuyện nhỏ. Nam sinh đã quen với việc sống xa nhà, tự lập ngay từ khi học cấp 3 ở trường chuyên.

“Việc không có người quen ở Hà Nội cũng không phải trở ngại khi bạn bè, thầy cô ở trường đều cởi mở, hỗ trợ mình rất nhiều trong học tập cũng như cuộc sống", Phú nói.

Suốt 4 năm, ngoài học trên trường, Phú dành nhiều thời gian tự nghiên cứu, đảm bảo thời gian tự học gấp 2-3 lần trên lớp. Nam sinh tạo kỷ luật bản thân, hàng ngày đều bỏ sách ra học, kể cả ngày nghỉ.

Ở trên lớp, Phú hầu như tập trung nghe giảng thay vì chép lại y nguyên những gì thầy nói. Về ký túc xá, nam sinh mới bắt đầu viết lại những kiến thức mình đã thu nhận, biến kiến thức của thầy thành kiến thức riêng. Cách học này khiến Phú nắm vững kiến thức, việc ôn thi hay áp dụng vào thực hành, nghiên cứu cũng đỡ vất vả hơn.

“Từ cấp 3, mình đã áp dụng cách học này. Việc tập trung nghe giảng tốt kết hợp tự học giúp mình tiến bộ nhanh hơn", Phú nói.

Ngay từ học kỳ 2 năm nhất, Phú đã được nhận vào phòng thí nghiệm Hóa Dược do PGS.TS Mạc Đình Hùng (Phó trưởng khoa Hóa học, Trưởng phòng thí nghiệm Hóa Dược, Đại học Khoa học Tự nhiên) hướng dẫn. Phú nói cậu may mắn có được cơ hội này bởi thông thường, sinh viên học năm thứ 3 mới được lên phòng thí nghiệm.

Nhờ được tiếp cận và định hướng sớm, Phú nhanh chóng tham gia và các hoạt động nghiên cứu khoa học. Nam sinh theo đuổi chuyên ngành Hóa hữu cơ, nghiên cứu phát triển phản ứng mới tổng hợp các hợp chất hữu cơ sử dụng lưu huỳnh, ứng dụng vào lĩnh vực vật liệu.

“Để thành thạo và thực sự làm nghiên cứu khoa học, mình phải học rất nhiều từ thầy Hùng và các anh chị ở phòng thí nghiệm. Mình học cách làm việc, cách sắp xếp thời gian, công việc, học và bổ sung thêm kiến thức chuyên môn và kỹ năng làm thí nghiệm", Phú chia sẻ.

Theo nam sinh, với hầu hết sinh viên, việc làm nghiên cứu khoa học khó khăn ở chỗ xử lý vấn đề mới. Để làm được, sinh viên phải có nền tảng kiến thức tốt, đáp ứng được các kỹ năng làm thí nghiệm cơ bản, nhìn ra điểm bất thường trong vấn đề…

Tháng 8/2023, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Mạc Đình Hùng và TS Nguyễn Thanh Bình (Viện Hóa học Chất tự nhiên thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp), Phú là đồng tác giả bài báo khoa học được đăng trên tạp chí khoa học quốc tế Organic Letters 2023 (hạng Q1, nhóm 5% tạp chí có uy tín cao trong lĩnh vực Hóa hữu cơ).

Bài báo có tên Sulfur-Promoted Oxidative Cyclization of Pentan-1-ones: Direct Access to Tetrasubstituted Furans from Deoxybenzoins and Chalcones.

“Đây là dấu mốc lớn trong quá trình học tập của mình, cũng là bàn đạp để mình cố gắng nhiều hơn trong tương lai", Phú nói.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, PGS.TS Mạc Đình Hùng cho biết từ năm nhất, Văn Phú đã đến gặp và xin được làm tại phòng thí nghiệm Hóa Dược. Sau một thời gian làm quen với phòng thí nghiệm, Phú đã thực hiện các đề tài nghiên cứu với các sinh viên khóa trên.

Thầy Hùng nhận xét Phú là sinh viên rất nghiêm túc trong công tác nghiên cứu khoa học. Những năm đầu tiên, tuy kinh nghiệm thực hành chưa hoàn toàn tốt, song Phú có khả năng phân tích kết quả và tìm hiểu tài liệu rất tốt.

Tới năm thứ ba đại học, Phú đã hỗ trợ thầy Hùng trong việc tổ chức các buổi thảo luận chuyên đề về Hóa học hữu cơ cho sinh viên của phòng thí nghiệm.

“Phú có khả năng truyền đạt và nghiệp vụ sư phạm tốt, vì vậy tại các buổi thảo luận, em đã giúp đỡ sinh viên trong nhóm rất nhiều”, thầy Hùng chia sẻ.

Về đề tài Sulfur-Promoted Oxidative Cyclization of Pentan-1-ones: Direct Access to Tetrasubstituted Furans from Deoxybenzoins and Chalcones, theo thầy Hùng, đây là đề tài do phòng thí nghiệm Hóa Dược kết hợp với TS Nguyễn Thanh Bình. Thầy Hùng và thầy Bình đã thảo luận hướng nghiên cứu và giao cho Phú cùng một sinh viên khác thực hiện.

“Phú là người thực hiện những bước thăm dò đầu tiên và phát hiện ra hiện tượng bất thường của phản ứng, từ đó làm cơ sở để hoàn thiện và phát triển phản ứng này", thầy Hùng cho biết.

Văn Phú tốt nghiệp thủ khoa Đại học Khoa học Tự nhiên. Ảnh: NVCC.

Bốn năm đại học, thủ khoa đầu ra của Đại học Khoa học Tự nhiên cũng giành được học bổng khuyến khích học tập loại xuất sắc (cao nhất) ở 7/8 kỳ học, cùng nhiều học bổng do doanh nghiệp tài trợ.

Dù việc học và nghiên cứu chiếm nhiều thời gian, Phú vẫn tranh thủ đi làm gia sư. Khoản thu nhập từ công việc này cùng học bổng giúp nam sinh tự trang trải học phí và sinh hoạt ngay từ năm nhất đại học.

Trước khi tốt nghiệp, Phú đã nộp hồ sơ và trúng tuyển vào chương trình thạc sĩ Hoá học phân tử và bề mặt của Đại học Paris-Saclay (Pháp), học bổng tiến sĩ tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore).

Tuy nhiên, do có sự yêu thích nhất định và “ước mơ lớn" vào Đại học Paris-Saclay, Phú quyết định tạm gác lại dự định du học, lùi lại một năm để chuẩn bị hồ sơ ứng tuyển lại chương trình học bổng của trường.

“Sau khi hoàn thành chương trình trao đổi sinh viên tại Đài Loan vào giữa tháng 7 tới, mình sẽ vào TP.HCM để thực hiện một số dự định về công việc và tiếp tục chuẩn bị hồ sơ du học”, Phú chia sẻ.

Theo Tri Thức - Znews.

Dù vẫn chưa tốt nghiệp, Phương Trang đã được ngôi trường hàng đầu châu Á cấp học bổng toàn phần trong suốt 4 năm học tiến sĩ tại Singapore.

Ngô Phương Trang (sinh năm 2002) hiện là sinh viên ngành Máy tính và Khoa học thông tin thuộc khoa Toán - Cơ - Tin học, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội.

Ngay trước khi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, Phương Trang đã được ĐH Quốc gia Singapore, ngôi trường top 3 châu Á, cấp học bổng toàn phần tiến sĩ ngành Công nghệ số trong tài chính. Ngoài học phí, Trang cũng được cấp thêm chi phí sinh hoạt khoảng 3.000SGD mỗi tháng trong suốt 4 năm.

Nữ thủ khoa “kép” của ngành

Có mẹ là giáo viên Toán cấp THCS, bố là giảng viên của Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội, từ khi còn học cấp 2, Trang đã được bố mẹ định hướng thi vào chuyên Toán. “Khi học Toán, em thấy nhiều điều rất thú vị, chẳng hạn mình có thể xây dựng và phát triển tư duy logic, khả năng phân tích, lập luận dựa trên các con số”, Trang nói.

Nhờ vậy, đến năm cấp 3, Phương Trang thi đỗ vào lớp chuyên Toán của Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam. Tự nhận thời phổ thông “không quá nổi trội”, thậm chí đôi lúc Trang cũng cảm thấy thất vọng về bản thân nhưng theo em áp lực đồng trang lứa cũng là động lực để mình phấn đấu.

Năm 2020, thời điểm thi đại học, Trang trở thành thủ khoa đầu vào ngành Máy tính và Khoa học thông tin của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên.

Ngô Phương Trang giành học bổng toàn phần tiến sĩ tại Singapore khi chưa tốt nghiệp. Ảnh: NVCC

Từ năm đầu, nữ sinh đã đặt ra mục tiêu đi du học sau khi tốt nghiệp. Để chuẩn bị cho điều đó, Phương Trang cố gắng ngay từ giai đoạn đầu tiên của bậc đại học phải đạt điểm GPA ấn tượng.

Dù đây không phải là yếu tố tiên quyết nhưng theo nữ sinh, muốn nhắm vào các trường top đầu, điểm GPA cao sẽ là lợi thế vì năng lực của các ứng viên đều rất cạnh tranh. Ở thời điểm nộp hồ sơ, kết quả học tập của Trang ở mức Xuất sắc với 3.73/4.0, đồng thời cũng là thủ khoa của ngành.

“Luôn lên thời gian biểu cụ thể cho từng ngày là điều em kiên trì làm ngay từ năm nhất. Mặc dù có thể mình sẽ không làm theo đúng như lịch trình 100% nhưng khi biết lên kế hoạch và hoàn thành kế hoạch sẽ giúp bản thân quản lý thời gian hiệu quả và nhìn được lộ trình từng bước đi thế nào”. Qua các năm, Trang vẫn liên tục áp dụng phương pháp ấy.  Vì thế, nữ sinh có thể kiểm soát và hoàn thành nhiều việc một lúc.

Đến năm thứ 2, Trang bắt đầu lộ trình xây dựng hồ sơ. Mục tiêu ban đầu của nữ sinh là học bổng Erasmus Mundus của Liên minh châu Âu. Dẫu vậy, khi chia sẻ ý định này với các thầy cô trong khoa và được gợi ý cơ hội học thẳng lên bậc tiến sĩ tại Singapore, Trang quyết định chuyển hướng thử sức.

Ngoài thành tích học tập, học bổng tiến sĩ còn chú trọng vào khả năng và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học. Vì thế giữa năm thứ hai, Trang xin tham gia vào lab về học tăng cường - một nhánh của học máy. Quá trình làm việc tại lab khiến Trang nhận ra những kiến thức chuyên ngành đều là nền tảng quan trọng cho việc làm nghiên cứu.

“Ngoài ra, muốn làm nghiên cứu, trước hết sinh viên cũng cần có thời gian tìm hiểu kỹ lưỡng về hướng nghiên cứu của từng thầy cô trong trường, từ đó chọn được mảng chuyên sâu và kết nối để xin vào lab”.

Trong quá trình nghiên cứu, Trang cảm thấy may mắn vì được giáo viên hướng dẫn chi tiết cách viết một bài báo khoa học, cách trình bày ý tưởng và chọn lọc từ ngữ phù hợp. Nhờ vậy, đến cuối tháng 4/2024, Trang có một bài báo đăng trên tạp chí Q1 - Neural Computing and Applications - liên quan đến học tăng cường trong vai trò đồng tác giả.

Trước đó, Trang cũng có nghiên cứu về “Xây dựng chiến lược sạc thích ứng cho các mạng cảm biến sạc lại không dây sử dụng kết hợp hệ thống logic mờ và học tăng cường” đoạt giải Nhất cấp Khoa Toán - Cơ - Tin học, giải Ba cấp Trường ĐH Khoa học Tự nhiên.

Đến năm 2024, Trang tiếp tục đoạt giải Nhất cấp Khoa Toán - Cơ - Tin học, giải Nhất cấp Trường ĐH Khoa học Tự nhiên với đề tài “Tối ưu chiến lược sạc theo hướng học tăng cường dựa vào chính sách nhằm cực đại thời gian giám sát mạng cảm biến sạc không dây”.

Trang từng là Phó Chủ tịch Hội sinh viên Trường ĐH Khoa học Tự nhiên. Ảnh: NVCC

Với thư giới thiệu, theo Trang, sinh viên cần giữ liên lạc với các thầy cô, đặc biệt là những người trực tiếp giảng dạy hoặc hướng dẫn, bởi họ sẽ có cái nhìn sâu sắc nhất và biết điểm mạnh của sinh viên để đưa vào thư giới thiệu.

Trải qua vòng hồ sơ, Trang lọt vào vòng phỏng vấn. Giáo sư phỏng vấn Trang khi ấy là trưởng khoa Tài chính của ĐH Quốc gia Singapore, đồng thời là Giám đốc chương trình học bổng. “Trong cuộc phỏng vấn, em được hỏi rất nhiều về kinh nghiệm nghiên cứu và khả năng nghiên cứu độc lập. Trước đó, em đã phải tìm hiểu rất nhiều thông tin về khoa cũng như giáo sư có hướng nghiên cứu mình quan tâm để tăng tỷ lệ được nhận”.

Theo Trang, tất cả những việc này nên được tìm hiểu và thực hiện càng sớm càng tốt. Quãng thời gian năm 4 là thời điểm sinh viên hoàn chỉnh hồ sơ và nộp đơn ứng tuyển.

Từng khóc vì quá áp lực

Là nữ sinh có nhiều thành tích nổi trội và được thầy cô kỳ vọng, song Trang thừa nhận từng có những giai đoạn “áp lực tới mức phát khóc”. 

“Em có mục tiêu đi du học, vì thế việc phải giữ điểm số cao luôn là điều khiến em thấy áp lực. Năm thứ 3, em từng đạt điểm C Nhập môn An toàn máy tính. Đó là môn thi cuối cùng của học kỳ nhưng kết quả lại kéo toàn bộ sự nỗ lực của cả kỳ học ấy xuống. Thời điểm ấy em cũng vừa được bầu làm Phó Chủ tịch Hội Sinh viên trường. Áp lực khiến em phát khóc, nhưng đó cũng là bài học quý giá giúp em học cách phân bố thời gian tốt hơn”, Trang nhớ lại.

Quãng thời gian sinh viên, ngoài mục tiêu giành học bổng tiến sĩ, Trang còn có những kỷ niệm đáng nhớ như được trở thành diễn giả của một cuộc hội thảo với chủ đề “Tăng cường sự tham gia của các nhà khoa học nữ trong lĩnh vực STEM tại Việt Nam”. 

Dưới góc nhìn của một sinh viên nữ đang theo đuổi nghiên cứu khoa học, Trang thẳng thắn chia sẻ quan điểm rằng “dù là nữ hay nam, khả năng nghiên cứu cũng đều ngang nhau, chỉ là bản thân có tự tin và lựa chọn theo đuổi hay không”.

Trang cũng là một trong số những sinh viên tiêu biểu của trường được lựa chọn tiếp đón Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long và phu nhân trong chuyến thăm Việt Nam vào cuối tháng 8/2023. Cơ hội được trò chuyện và ngồi ăn trưa cùng Thủ tướng cũng giúp Trang học được phong thái của các nhà lãnh đạo -vừa gần gũi nhưng vẫn uy nghiêm.

Trang là diễn giả tại hội thảo “Tăng cường sự tham gia của các nhà khoa học nữ trong lĩnh vực STEM tại Việt Nam”. Ảnh: NVCC

Ngày 4/8 tới đây, Trang sẽ lên đường sang Singapore du học. Hướng nghiên cứu mới của Trang liên quan đến Công nghệ số trong tài chính - một lĩnh vực hoàn toàn khác mà nữ sinh chưa từng thử sức trước đây.

“Thời gian đầu chuyển hướng có lẽ sẽ mất nhiều thời gian để làm quen. Đặc biệt, chương trình học cũng em cũng có nhiều ràng buộc về điểm số, đóng góp nghiên cứu để tiếp tục xét cấp học bổng. Do đó, giai đoạn đầu em sẽ gặp nhiều áp lực trong vấn đề tìm hướng nghiên cứu trong lĩnh vực mới”, Trang nói.

Dẫu vậy, nữ sinh vẫn hy vọng trong 4 năm tiến sĩ sẽ có thêm nhiều bài báo công bố chất lượng, có nhiều cơ hội liên kết với các nhóm nghiên cứu khác trong cùng lĩnh vực ở các trường đại học khác trên toàn thế giới.

Theo Vietnamnet.

Em Nguyễn Đình Tiến, lớp K65 Quốc tế Vật lý học (khoá QH 2020), Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHKHTN - ĐHQGHN) vừa giành học bổng Tiến sĩ toàn phần cho 5 năm học tại Trường Đại học Bách Khoa Paris và Trường Đại học Sư phạm Pari (Pháp). Chàng trai phương Nam ra Hà Nội học vì “muốn biết mùa đông Hà Nội lạnh như thế nào” không ngờ có ngày mình đạt học bổng tiến sĩ tại hai trường đại học danh giá ở Pháp ngay khi chưa tốt nghiệp đại học.

Nguyễn Đình Tiến, lớp K65 Quốc tế Vật lý học, Trường ĐHKHTN – ĐHQGHN.

Năm 2020, sau khi hoàn thành 2 năm học tại Trường ĐH Bách Khoa TP.HCM, ngành kỹ sư chất lượng cao Việt - Pháp, Nguyễn Đình Tiến (sinh năm 1999) có quyết định bất ngờ: thi lại vào Trường ĐHKHTN – ĐHQGHN, ngành quốc tế Vật lý.

Với mọi người, đây là điều bất ngờ, nhưng với Tiến, để ra quyết định này, em đã suy nghĩ nhiều, đưa ra quyết định sau một thời gian “xác định được rõ hơn tính cách, năng lực và các mối quan tâm của bản thân”. 

“Lý do chính em chọn trường ĐHKHTN – ĐHQGHN là vì xếp hạng và chất lượng của chương trình đào tạo của ngành Vật lý nói riêng và khoa học cơ bản nói chung luôn được đánh giá hàng đầu tại Việt Nam. Lý do thứ hai, nghe hơi buồn cười một chút: em muốn biết mùa đông Hà Nội lạnh như thế nào!” - Tiến cho biết: 

Tháng 10 năm 2020, chàng trai Sài Gòn khăn gói ra Hà Nội nhập học, bắt đầu quá trình thử thách bản thân khi sống độc lập một mình ở môi trường hoàn toàn mới mẻ. Bước vào Trường ĐHKHTN – ĐHQGHN ở độ tuổi khá chững chạc, lại có mục tiêu đã được xác định cụ thể, rõ ràng, Tiến luôn chủ động học và đọc, tìm hiểu kiến thức. Thời điểm đó, em quan tâm chủ yếu đến các vấn đề cơ bản của Vật lý lý thuyết hiện đại. Các vấn đề này – theo em - có thể so sánh với tầng cao nhất của một toà nhà. Muốn xây một toà nhà vững chãi buộc phải có  nền tảng tốt - là kiến thức Vật lý trước thế kỷ 20: cơ học lý thuyết, cơ học thống kê, điện và từ, bên cạnh đó là phương pháp toán nói chung. Các thầy, cô giảng dạy ở Khoa Vật lý, Trường ĐHKHTN - ĐHQGHN rất khuyến khích và kiên nhẫn trong việc giải đáp các câu hỏi mà sinh viên gặp phải trong quá trình tự mở rộng kiến thức, điều này khiến Tiến như được tiếp thêm động lực.

Từ năm thứ ba, Tiến chuyển sự quan tâm tới lĩnh vực tính toán lượng tử. Em xin gia nhập nhóm nghiên cứu của TS. Nguyễn Quốc Hưng (Trung tâm Nano và Năng lượng, Trường ĐHKHTN - ĐHQGHN). Là một tiến sĩ du học từ Mỹ về (Tiến sĩ ở Đại học Brown về Vật lý lượng tử), cựu sinh viên lớp cử nhân khoa học tài năng Vật lý, Tiến sĩ Hưng có đủ kiến thức và kinh nghiệm để hỗ trợ Tiến, giúp em có không gian nhất định trong việc tự do trả lời các câu hỏi bản thân đặt ra trong quá trình tìm hiểu những vấn đề mới. Tuy nhiên, thầy cũng rất sát sao để đảm bảo sinh viên của mình không đi xa khỏi mục tiêu nghiên cứu. 

Với sự tích cực tìm hiểu kiến thức mới cộng với kiến thức nền tảng tích luỹ từ trước, Tiến đã nhanh chóng bắt nhịp với nhóm nghiên cứu và có công bố quốc tế chung sau một năm gia nhập nhóm. Các kết quả em có được sau đó đang được hoàn thiện và hi vọng sẽ kịp công bố trong nửa cuối năm nay. 

Tháng 2/2024, Tiến nhận được thư thông báo trúng học bổng bậc Tiến sĩ tại Trường ĐH Bách Khoa Paris (Ecole polytechnique), ngành Công nghệ lượng tử chỉ sau 2 tháng apply học bổng. Đây là học bổng toàn phần cho 5 năm học, trao bởi trường Đại học Bách Khoa Paris. Cùng thời điểm, em nhận được thông báo trúng học bổng toàn phần cho 5 năm học thẳng lên Tiến sĩ tại Trường Đại học Sư phạm Pari (Pháp).

Sinh viên Nguyễn Đình Tiến tại Đại học Quốc gia Singapore

Hỏi về kinh nghiệm để đạt học bổng toàn phần từ các trường đại học quốc tế danh giá, Tiến chia sẻ: Em nghĩ rằng, ngoài việc có công bố sớm thì việc được nhận thực tập tại Trung tâm Công nghệ lượng tử tại Đại học Quốc gia Singapore (tháng 7-10/2023 và từ tháng 2/2024 đến nay) cũng giúp cho hồ sơ của em trở nên thuyết phục hơn rất nhiều. 

Trong lần đầu đến Singapore, Tiến may mắn có cơ hội học một hướng nghiên cứu hoàn toàn mới: sửa lỗi lượng tử (hướng này hoàn toàn khác so với hướng của nhóm ở Việt Nam là điều khiển qubit siêu dẫn). Nắm bắt cơ hội, em đã tìm kiếm các vị trí nghiên cứu chữa lỗi lượng tử trên hệ qubit siêu dẫn để kết nối với kinh nghiệm sẵn có và được tiếp tục nhận vào một nhóm khác ở cùng trung tâm. 

Tiến cho rằng việc có được một câu chuyện liền mạch cũng như kinh nghiệm làm việc ở cả mảng vật lý lý thuyết và thực nghiệm đã giúp cho thư động lực của em có phần nổi bật so với các ứng viên khác.

“Hơn nữa, nếu đảm bảo có đủ ba yếu tố gồm: GPA cao, có kinh nghiệm tham gia nghiên cứu khoa học, và tiếng Anh tốt thì việc xin học bổng du học không quá khó khăn, đặc biệt là các ngành khoa học cơ bản” – Tiến khẳng định.

Đầu tháng 6 vừa qua, Tiến đã bảo vệ thành công đề tài khoá luận tốt nghiệp với nội dung: “Điều khiển tối ưu mạch siêu dẫn lượng tử ba mức”, đạt điểm 10. Đề tài được hội đồng khoa học đánh giá cao do đây là vấn đề cập nhật của thế giới. 

Đánh giá về học trò của mình, TS. Nguyễn Quốc Hưng, Phó Giám đốc Trung Tâm Nano và Năng lượng cho biết: Tiến có ưu điểm là sử dụng tiếng Anh rất tốt, Do tiếng Anh tốt, ham mê lượng tử, nên năng lực đọc báo của bạn rất tốt. Đề tài khoá luận chỉ là một góc rất nhỏ của những cái Tiến đã làm. Kết quả nghiên cứu mà em đạt được lớn hơn rất nhiều. 

Nói về dự định sắp tới, Tiến cho biết, em sẽ tập trung hoàn toàn vào việc hoàn thành bậc Tiến sĩ tại Pháp. Sau đó, có thể em sẽ đến Mỹ theo đuổi bậc sau tiến sĩ, tiếp tục khám phá khoa học, và trở về Việt Nam làm việc tại một thời điểm thích hợp khi em cảm thấy đã tích luỹ đủ kinh nghiệm và năng lực.

Sau 4 năm khám phá Hà Nội, Tiến nhận xét: “Mùa đông Hà Nội rất thú vị nếu được thảnh thơi ngắm phố xá với một ly cà phê. Nhưng riêng về đồ ăn thì em vẫn thích Sài Gòn hơn!”.

Một số thành tích của sinh viên Nguyễn Đình Tiến, lớp K65 Quốc tế Vật lý học, Trường ĐHKHTN - ĐHQGHN:

Phạm Thị Hồng - nghiên cứu sinh (NCS) ngành Vật lý chất rắn, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN là một trong hai NCS được trao học bổng của Quỹ học bổng lãnh đạo trẻ Ryoichi Sasakawa, Nhật Bản (Sylff) năm học 2023 - 2024. 

Phạm Thị Hồng và các cộng sự đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu hiệu ứng làm mát bức xạ sử dụng vật liệu thuần điện môi định hướng ứng dụng” với mục đích tìm ra vật liệu làm mát bề mặt mà không tiêu hao năng lượng, từ đó giúp giảm tiêu thụ điện năng cho việc làm mát không khí, giảm lượng khí thải CO2 trong môi trường do thiết bị làm mát gây ra và tạo môi trường mát cho mọi người trong mùa hè.

Hồng cho biết, khi còn ngồi trên ghế nhà trường, cô đã có niềm đam mê Vật lý và quyết định theo học tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, một trong những trường hàng đầu về nghiên cứu cơ bản. Trong 4 năm học đại học, niềm đam mê khoa học ngày càng lớn hơn khi Hồng tham gia các lớp học và làm khóa luận tốt nghiệp, được tiếp xúc với nhiều dự án khoa học hấp dẫn và được học hỏi rất nhiều các kĩ năng nghiên cứu khi cùng làm việc với các thầy cô tại Trường.

“Sau khi tốt nghiệp đại học, niềm đam mê khoa học của tôi càng lớn hơn nên tôi tiếp tục học lên bậc cao hơn. Tôi đã tham gia các dự án khoa học cùng các thầy cô, hướng dẫn sinh viên và trao đổi nghiên cứu khoa học ở nước ngoài để thỏa mãn niềm đam mê khoa học của mình. Đồng thời, tôi cũng hy vọng các kết quả nghiên cứu khoa học cơ bản được khai thác vào ứng dụng thực tiễn”, Phạm Thị Hồng cho hay.

Vật liệu làm mát bề mặt không tiêu hao năng lượng

Tại Việt Nam, nhu cầu sử dụng điện để làm mát không khí vào mùa hè là rất cao, trong khi đó tình trạng thiếu điện cho sinh hoạt ngày càng gia tăng. Hầu hết mọi người đều lựa chọn các thiết bị làm mát để làm mát không khí như điều hòa, quạt điều hòa. Vì vậy, năng lượng tiêu thụ điện tăng mạnh vào mùa hè dẫn đến tình trạng thiếu điện và ảnh hưởng đến môi trường. Các nhà nghiên cứu tính toán rằng, điều hòa không khí là nguyên nhân thải ra tương đương 1.950 triệu tấn carbon dioxide (CO2) mỗi năm, tương đương 3,94% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu. Vấn đề nóng lên toàn cầu đang là vấn đề nghiêm trọng, được quan tâm của mọi quốc gia trên thế giới và Việt Nam.

Để giải quyết vấn đề này, Phạm Thị Hồng và các cộng sự đề xuất đề tài: “Nghiên cứu hiệu ứng làm mát bức xạ sử dụng vật liệu thuần điện môi định hướng ứng dụng” với mục đích là giảm tiêu thụ điện năng cho việc làm mát không khí, giảm lượng khí thải CO2 trong môi trường do thiết bị làm mát gây ra và tạo môi trường mát cho mọi người trong mùa hè.

Mục tiêu của đề tài là tìm ra vật liệu làm mát bề mặt mà không tiêu hao năng lượng. Từ đó, lớp phủ làm mát giúp giảm chi phí làm mát cho các công trình xây dựng tiết kiệm điện lên tới 30%. Vì vậy, vật liệu làm mát thụ động sẽ giúp tiết kiệm năng lượng làm mát, đặc biệt vào mùa hè khi nhu cầu điện tăng cao. Năm 2023, tình trạng thiếu điện trầm trọng, trong khi nhu cầu làm mát không khí sẽ cao trong mùa hè. Lớp phủ làm mát thụ động sẽ giúp tiết kiệm chi phí làm mát. Bài toán cần giải quyết là giảm lượng khí thải CO2 và điện năng tiêu thụ để làm mát không khí. Hơn nữa, vật liệu làm mát bức xạ đóng góp trong mục tiêu “Net Zero” trên toàn thế giới và giảm chứng chỉ carbon-neutral để bảo vệ môi trường. Khi vấn đề này được giải quyết, nhiều người đã có được không gian sống thoải mái trong mùa hè.

Trong hai năm nghiên cứu đề tài này, nhóm nghiên cứu của Hồng đã thành công với các sản phẩm làm mát thụ động dựa trên các hạt có kích thước khác nhau trộn trong nền nhựa acrylic. Nó có khả năng phản xạ hoàn toàn đến 98% năng lượng bức xạ mặt trời chiếu đến trong vùng bước sóng từ 0.3 - 2.5 μm và bức xạ chọn lọc đến 93% trong vùng trong suốt của khí quyển trong vùng bước sóng từ 8 - 13 μm. Do đó, nhiệt độ bề mặt được phủ lớp làm mát thụ động xấp xỉ bằng nhiệt độ bóng râm vào ban ngày và thấp hơn nhiệt độ không khí từ 2 –8o C vào ban đêm. Từ kết quả này, nhóm khẳng định rằng vật liệu làm mát thụ động sẽ là một giải pháp chống nóng và làm mát vào mùa hè. Nhóm tin tưởng rằng, lớp phủ làm mát đóng góp giảm tiêu thụ điện năng và khí thải CO2. Hơn nữa, vật liệu này không có khí thải như chlorofluorocarbons (CFC) và hydrochlorofluorocarbons (HCFC) gây ô nhiễm từ máy điều hòa không khí và làm hỏng tầng ozone. Từ đó, vật liệu làm mát thụ động đóng góp vào vấn đề bảo vệ môi trường. Đồng thời, vật liệu này không tốn năng lượng nên có khả năng ứng dụng trong phạm vi rộng và có thể phủ lên các bề mặt khác nhau như tôn, tường, gỗ, xi măng… cũng như thi công dễ dàng. Do đó, vật liệu làm mát có thể được sử dụng cho các nhà dân ở các khu vực có khí hậu nóng, khắc nghiệt, người dân ở vùng sâu, vùng xa có nền kinh tế khó khăn; được sử dụng để giải quyết vấn đề làm mát cho vật nuôi, giúp cải thiện năng suất sản xuất chăn nuôi.

Mặt khác, vật liệu làm mát có nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ không khí vào ban đêm từ 2 - 5oC do khả năng bức xạ sóng điện từ ra thẳng ngoài vũ trụ trong vùng cửa sổ trong suốt khí quyển từ 8 - 13 μm. Đây sẽ là kết quả đầy tiềm năng trong việc ứng dụng thu nước sạch từ thiên nhiên. Do bề mặt có nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ không khí dưới bóng râm, nó có khả năng ngưng tụ hơi nước vào ban đêm. Thí nghiệm này rất phù hợp đối với vùng cao nơi thiếu nước sinh hoạt và tưới tiêu, hoặc nơi đảo xa nơi thiếu nguồn nước ngọt. Vì vậy, Hồng và cộng sự đang xây dựng và thiết kế thiết bị thu nước, dự kiến kết quả là 2-3 lít nước trong 1 đêm. Nguồn nước này cung cấp nước tưới tiêu cho người dân hoặc qua bộ lọc để thành sản phẩm nước uống hàng ngày. Đây sẽ là giải pháp đầy tiềm năng trong việc giải quyết vấn đề thiếu hụt nguồn nước sạch ở vùng đảo và vùng cao.

Đề tài của Phạm Thị Hồng được Quỹ Nippon, Nhật Bản và ĐHQGHN đánh giá là có tính ứng dụng cao, hứa hẹn đóng góp cho giải quyết các vấn đề xã hội như sinh kế, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững cho không chỉ Việt Nam mà còn cho thế giới, phù hợp với triết lý và mục tiêu của Học bổng Sylff và Quỹ Nippon cũng như thỏa thuận giữa Quỹ Nippon, Quỹ Tokyo và ĐHQGHN.

Môi trường nghiên cứu giúp phát huy tối đa khả năng nghiên cứu, sáng tạo

Phạm Thị Hồng cho biết cô rất vinh dự khi được nhận học bổng Sylff. Do một số phép đo trong quá trình làm nghiên cứu phải thực hiện ở nước ngoài với chi phí cao nên Hồng sẽ dùng học bổng này một phần làm học phí, một phần chi trả cho đo đạc các mẫu thí nghiệm.

“Tôi sẽ tiếp tục con đường nghiên cứu khoa học và tìm ra nhiều loại vật liệu có ứng dụng thực tiễn cao. Mục tiêu là đưa các sản phẩm nghiên cứu trong phòng thí nghiệm có thể thương mại hóa và có ứng dụng thực tiễn cao”, Phạm Thị Hồng bày tỏ.

Trong quá trình học tập và làm nghiên cứu tại ĐHQGHN, các nghiên cứu của Hồng được tiến hành chủ yếu tại Trung tâm Nano và Năng lượng, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên. Phạm Thị Hồng cùng các nghiên cứu viên khác được sử dụng cơ sở vật chất sẵn có, chế tạo mẫu và thực hiện các phép đo quang học, nhiệt học cơ bản từ máy móc từ khoa Vật lý và Trường ĐH Khoa Học Tự Nhiên.

Phạm Thị Hồng chia sẻ: “Các giảng viên của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên với chuyên môn giỏi luôn hỗ trợ chúng tôi trong quá trình nghiên cứu và phân tích dữ liệu đo đạc. Nhà trường cũng tạo điều kiện sử dụng các thiết bị có sẵn tại trường cũng như luôn thông báo về những chương trình trao đổi và học bổng, tạo điều kiện cho chúng tôi phát triển không những trong nước mà còn ở nước ngoài. Với tiềm năng mạnh mẽ về khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, ĐHQGHN tạo điều kiện và môi trường thuận lợi để các nhà nghiên cứu phát huy tối đa khả năng nghiên cứu, sáng tạo, đẩy mạnh thương mại hóa các kết quả nghiên cứu ra ngoài xã hội”.

Quỹ học bổng lãnh đạo trẻ Ryoichi Sasakawa (Sylff) là sáng kiến hợp tác của Quỹ Nippon, nhà tài trợ và Quỹ Nghiên cứu Chính sách Tokyo, đơn vị quản lý chương trình. Sylff được lấy cảm hứng từ tầm nhìn của Ryoichi Sasakawa, nhà từ thiện và chủ tịch sáng lập của Quỹ Nippon và được khởi xướng vào năm 1987 để hỗ trợ những sinh viên xuất sắc có tiềm năng lãnh đạo cao theo đuổi nghiên cứu sau đại học về khoa học xã hội và nhân văn. Tại Việt Nam, ĐHQGHN và ĐHQG Tp. Hồ Chí Minh vinh dự là 2 trong 69 trường đại học danh tiếng từ 44 quốc gia trên thế giới nhận sự hỗ trợ của Quỹ Nippon làm quỹ học bổng bồi dưỡng các tài năng trẻ đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước.

Theo VNU.

Là một trong số ít sinh viên đạt điểm GPA toàn khóa 3.53, tốt nghiệp thủ khoa đầu ra ngành Khoa học Vật liệu, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN, Đinh Thế Nam cũng là một “thợ săn học bổng” chính hiệu.

Cơ duyên đặc biệt với Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN

Yêu thích các môn tự nhiên, trong thời gian đăng kí nguyện vọng xét tuyển đại học, Đinh Thế Nam luôn băn khoăn về việc chọn trường học cho mình. Khi ấy, chị gái của Nam - cựu sinh viên của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN có khuyên Nam chọn Trường ĐH Khoa học Tự nhiên. Theo lời chị thì Trường ĐHKHTN rất tốt, lại được trang bị nhiều thiết bị thí nghiệm hiện đại, đội ngũ thầy cô đều là giáo sư, phó giáo sư đầu ngành, uy tín,… và quan trọng là học phí khá thấp so với các trường khác, mà chất lượng đào tạo hàng đầu."

Thủ khoa ngành Khoa học Vật liệu K64, Khoa Vật lý, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN Đinh Thế Nam

Nam bén duyên với Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN từ đó. Nam thấy ngành Khoa học Vật liệu, hoàn toàn phù hợp với định hướng chuyên ngành màng mỏng bán dẫn mà em theo đuổi

Môi trường học thuật lí tưởng

Khoa Vật lý là một trong những khoa có truyền thống lâu đời của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN. Đội ngũ giảng viên là những chuyên gia đầu ngành, có kinh nghiệm đào tạo. Theo học tại Khoa, Nam không chỉ được học lý thuyêt mà còn được thực hành trong hệ thống phòng thí nghiệp “đỉnh của chóp”.

Nam và nhiều sinh viên khác choáng ngợp khi được học cùng thiết bị thí nghiệm hiện đại hàng đầu thế giới như máy gia tốc, kính hiển vi điện tử quét, các hệ laser, hệ siêu máy tính, ... “Khoa và nhà trường cũng khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học từ sớm, nên chúng em cũng được tiếp cận và khai thác hệ thống nghiên cứu hiện đại này” - Nam chia sẻ.

Sau 4 năm học tập tại trường, được sự giúp đỡ của thầy cô, Thế Nam đã hoàn thành chương trình đào tạo, sẵn sàng áp dụng kiến thức và kĩ năng cơ bản về bộ môn Toán, Vật Lý để áp dụng cho nghiên cứu khoa học. “Những kiến thức chuyên ngành được các thầy cô bộ mộn tận tình truyền đạt, giúp em dễ hiểu hơn và tập trung hơn trong mỗi giờ học. Chúng em cũng may mắn khi được học tập cùng các Giáo sư, Phó giáo sư - những “cây đa, cây đề” trong Khoa - như thầy Lê Văn Vũ, thầy Bạch Thành Công, thầy Nguyễn Quang Báu…”

Nam kể: “Nhớ lần học môn Điện và Từ, 12 giờ đêm em nhắn tin cho giảng viên để hỏi bài, nghĩ rằng sáng dậy cô sẽ trả lời, nhưng không ngờ cô vẫn đang thức. Cô đã tận tình trả lời em ngay lúc đó. Các thầy cô cũng rất vui tính, như thầy Nguyễn Hoàng Nam, thầy Hoàng Chí Hiếu luôn xen kẽ những câu chuyện, thông điệp thú vị vào bài giảng, để tiết học của sinh viên vui vẻ hơn, vừa học được kiến thức, vừa học được những kĩ năng xã hội. Các giảng viên cũng luôn khích lệ chúng em phát biểu đóng góp xây dựng bài, với phương châm học và làm việc chủ động, sáng tạo – cũng là điều đã giúp em củng cố thêm kiến thức và sự tự tin, bồi dưỡng niềm say mê nghiên cứu”.

Triết lý trong đào tạo nhân tài của ĐHQGHN là đào tạo tinh hoa. Đào tạo ở ĐHQGHN không chỉ nhằm trang bị cho sinh viên đầy đủ kiến thức, năng lực sáng tạo, phẩm chất đạo đức, mà còn chú trọng đào tạo cho sinh viên ngoại ngữ, các kỹ năng và năng lực tổ chức, đặc biệt là phát triển tư duy, tầm nhìn, tạo cho sinh viên có đầy đủ bản lĩnh và nghị lực để vào đời và sáng nghiệp.

Ngoài các giờ học và giờ thực hành trên phòng thí nghiệm, Thế Nam cũng tham gia các Câu lạc bộ Vật lý, tham gia các hoạt động nghiên cứu học thuật như Cách mạng A+, Lab Tour. “Hằng năm, nhà trường cũng tổ chức các Hội nghị Khoa học sinh viên, là sân chơi giúp chúng em có cơ hội trình bày những nghiên cứu và giao lưu học hỏi”.

Và kết quả mà Đinh Thế Nam nhận được là vô cùng xứng đáng, khi mà GPA của bạn dần được cải thiện sau 4 năm học. Tốt nghiệp thủ khoa đầu ra Ngành Khoa học Vật liệu với GPA toàn khóa 3.53, bảo vệ khóa luận tốt nghiệp đạt 10/10, Nam còn là “thợ săn học bổng” chính hiệu với học bổng khuyến khích học tập nhiều học kỳ liên tiếp; học bổng dành cho sinh viên tốt nghiệp loại giỏi toàn khóa; học bổng Odon Vallet năm học 2021-2022; học bổng Đào Minh Quang năm học 2021-2022. Bạn cũng là một trong 6 sinh viên xuất sắc của Khoa Vật lý nhận Giải thưởng Nguyễn Hoàng Phương năm học 2021-2022. Đinh Thế Nam cũng nhiều lần được nhận  Giấy khen của Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Tự nhiên trong học tập và tích cực trong công tác lớp.

Không chỉ học giỏi, Thế Nam còn là một gương mặt trẻ tiêu biểu cho hoạt động ngoại khóa và Đoàn, Hội. Nam đã vinh dự được nhận danh hiệu Gương mặt trẻ tiêu biểu cấp cơ sở năm 2022; danh hiệu Sinh viên 5 tốt cấp ĐHQGHN, cấp Thành phố Hà Nội và từng giành Giải 3 cuộc thi “Đại sứ truyền thông HUS” năm 2023.

Khi là sinh viên theo học tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN, Nam có cơ hội nhận được nhiều loại học bổng khuyến khích học tập ngoài ngân sách đến từ cá nhân, tổ chức, … “Gia đình em cũng không thuộc diện khá giả, nên những nguồn học bổng như vậy đã giúp em và gia đình đỡ được phần nào chi phí cho học tập” - Nam bộc bạch.

Cơ hội việc làm rộng mở cho ngành Khoa học Vật liệu

“Khoảng thời gian từ năm 2021 trở về trước, bản thân Nam nhận thấy rất ít sinh viên có quan tâm tới ngành học này. Điều này cũng cho thấy, đây là một ngành học chưa được phổ biến tại Việt Nam, so với các ngành học thông thường khác”. Trên thực tế, “ma trận” các ngành học như công nghệ thông tin, kinh tế, ngân hàng, … luôn là những ngành “hot”, thu hút nhiều sinh viên theo học. Những ngành như khoa học cơ bản lại có rất ít sinh viên theo học, mặc dù khoa học cơ bản là cốt lõi của sự phát triển thế giới, đặc biệt trong thời kì công nghệ 4.0. Khi nhu cầu thị trường ngày càng tăng, nguồn cung thấp, đồng nghĩa với việc nhà tuyển dụng cần săn đón các sinh viên ngay khi vừa tốt nghiệp.

Hiện nay, các sản phẩm về vật liệu dẫn thuốc, thực phẩm bổ trợ, vật liệu cho lọc nước, nhận biết về chất độc, thiết bị tiết kiệm điện, thiết bị tích điện năng pin mặt trời, … đều là sản phẩm của quá trình nghiên cứu về khoa học vật liệu. Tốt nghiệp ngành Khoa học Vật liệu, sinh viên hoàn toàn có có hội làm việc tại các công ty, tập đoàn công nghệ cao như LG, Samsung, Canon, … và được làm việc theo đúng chuyên ngành. Mỗi năm, Khoa Vật lý đều tổ chức các chương trình hướng nghiệp và mời các tập đoàn về phỏng vấn, tuyển nhân sự trực tiếp, nên sinh viên đều có cơ hội việc làm tốt. Bên cạnh đó, các chương trình liên kết với các đại học trong nước và quốc tế của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên cũng mở rộng, giúp sinh viên có cơ hội học cao hơn và có cơ hội du học. “Bản thân em cũng may mắn có cơ hội nhận được học bổng toàn phần từ Chính phủ Nhật Bản để theo học chương trình sau đại học tại Viện Công nghệ Tokyo. Có lẽ, điều may mắn và sáng suốt nhất mà em đã chọn là đăng kí vào trường và lựa chọn ngành học này”.

Thủ khoa đầu ra Đinh Thế Nam quan tâm và thích thú chính sách thu hút và đãi ngộ cho các nhà khoa học của ĐHQGHN hiện nay. Thế Nam mong rằng sau khi hoàn thành khóa học ở nước ngoài, Nam sẽ về nước, tiếp tục tham gia công tác giảng dạy và nghiên cứu, như con đường mà Thầy em PGS.TS Bùi Nguyên Quốc Trình cũng như nhiều giảng viên đã và đang đi. Đinh Thế Nam quan niệm, cống hiến cho quê hương đã là một điều tuyệt vời. Và được trưởng thành trên mảnh đất Việt Nam chắc chắn sẽ tuyệt vời hơn nữa!

Theo VNU.

“Nếu chưa có ai nhận làm, thì mình nhận - tôi thầm nghĩ như vậy khi quyết định trở thành trưởng nhóm nghiên cứu mạnh của nhà trường” - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thị Ngọc Mai (Trưởng Bộ môn Hóa học phân tích, Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội) chia sẻ, khi bắt đầu cuộc trò chuyện với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam.

Vì sao tôi chọn nghề nhà giáo?

Nữ phó giáo sư sinh năm 1977 vốn là một thiếu nữ Hà thành, từng là cựu học sinh lớp chuyên tiếng Nga tại Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội - Amsterdam. Đến năm học lớp 11, cô nhận ra rằng Hóa học có nhiều điểm thú vị gắn với cuộc sống, nên dần chuyển định hướng. Mặc dù ở trên lớp vẫn học chuyên ngữ cùng các bạn, nhưng đến lúc thi đại học, cô lại chọn cả khối D và khối A.

Năm 1992, cô nữ sinh đã lựa chọn và trở thành sinh viên ngành Hóa học tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội khi ấy, rồi cứ thế học tiếp lên thạc sĩ. Thêm một dấu mốc quan trọng nữa đối với cô chính là học bổng nghiên cứu sinh ở Hà Lan, đã mở ra cánh cửa đến với lựa chọn trở thành giảng viên Khoa Hóa học như bây giờ.

“Trong thời gian hơn 10 năm gắn bó với giảng đường rồi với phòng thí nghiệm, tôi bắt đầu có mong muốn làm giảng viên tại ở chính ngôi trường đại học đã đào tạo ra mình. Sau khi hoàn thành nghiên cứu ở Hà Lan, tôi đã được nhận về công tác tại Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), đúng Bộ môn Hóa học Phân tích, nơi mà mình từng bảo vệ khóa luận tốt nghiệp hồi đại học.

Đến nay vẫn thỉnh thoảng có người hỏi vì sao tôi chọn nghề nhà giáo? Đó cũng có thể coi là một phần “truyền thống gia đình” - vì gia đình tôi có nhiều người theo nghề này, từ ông bà, đến các bác và bố mẹ tôi, đều là những người giáo viên và giảng viên, đã phần nào truyền cảm hứng cho tôi. Thêm nữa, trong thời gian làm tốt nghiệp ở các bậc đại học và sau đại học, sự gắn kết giữa các thành viên nhóm nghiên cứu và sự nhiệt tình của các thầy cô giáo hướng dẫn đã góp phần tạo thêm động lực cho quyết định theo đuổi nghề.

Trở về Trường Đại học Khoa học Tự nhiên từ năm 2006, tính ra đến nay đã bước sang năm thứ 18 tôi gắn bó ở đây, mọi thứ đến rất nhẹ nhàng và tự nhiên. Ngẫm lại, âu cũng là một cái duyên” - nữ giảng viên tâm sự.

Là một người có năng lượng tích cực, khi nhìn lại chặng đường đã đi qua, tôi luôn thấy sự lạc quan và những kỷ niệm vui nhiều hơn.

“Như khi một mình đến một đất nước xa lạ làm nghiên cứu sinh, khó khăn về sinh hoạt, bất đồng ngôn ngữ và văn hóa, không phải trở ngại quá lớn, khi tôi có thể bắt nhịp trong vài tháng đầu. Về nghiên cứu, tuy cũng có nhiều lúc, không đi theo đúng những gì mình mong đợi, nhưng tôi cũng chỉ cảm thấy mệt mỏi một chút, rồi lại tập trung hơn để vượt qua...” - nữ phó giáo sư nhớ lại.

Hướng dẫn sinh viên, không có nghĩa là mình đã biết tất cả

Phó Giáo sư Phạm Thị Ngọc Mai chia sẻ: “Giảng viên trẻ khi mới đi dạy chỉ lớn hơn sinh viên vài tuổi, tuy có nhiều lúc phải hơi “gồng lên” một chút, nhưng bù lại, khoảng cách nhỏ này thì lại dễ dàng gắn kết với sinh viên, cô trò thường xuyên nói chuyện, trao đổi với nhau thân thiết”.

Theo cô Mai, trở thành giảng viên cũng là thêm một lần cô được đồng hành và trải nghiệm cùng các thế hệ sinh viên, học viên và nghiên cứu sinh.

“Đối với những học trò mà tôi hướng dẫn nghiên cứu, tôi luôn tâm niệm là mình không chỉ là giảng viên, mà còn là một “người bạn” cùng khám phá thêm về những điều chưa biết. Bởi, khi mình hướng dẫn, không có nghĩa là mình đã biết tất cả, mà vấn đề đó vẫn đang mở ra phía trước với những kiến thức vô tận. Tức là tôi chỉ biết hơn các trò một chút, dùng chính kiến thức và kinh nghiệm của mình để hướng dẫn cho các bạn làm tốt hơn, chứ bản thân tôi cũng không thể biết trước các kết quả nghiên cứu sẽ như thế nào.

Thế nên, hướng dẫn sinh viên cũng mang lại cho tôi cảm giác hồi hộp y như bản thân làm nghiên cứu vậy. Có những lúc cả cô và trò đều thất vọng vì chưa có kết quả..., nhưng trong vai người thầy, tôi nhanh chóng động viên học trò để kiên trì đi đến thành công.

Tôi cũng lấy câu chuyện từ chính mình để chia sẻ với các em: Khi làm nghiên cứu, xác định thất bại sẽ nhiều hơn thành công. Nhất là đối với những vấn đề càng mới, thì nghiên cứu càng gian nan, càng phải dày công theo đuổi ...” - cô tâm sự.

Theo chia sẻ của nữ phó giáo sư, những giai đoạn hướng dẫn học trò hoàn thành khóa luận, luận văn và luận án tốt nghiệp thì công việc trở nên bận rộn hơn thường lệ. Sau những giờ trao đổi trực tiếp ở trường, cô trò thường xuyên phải trao đổi online đến đêm khuya, hay tranh thủ vào những ngày nghỉ cuối tuần.

“Đối với phụ nữ làm nghiên cứu, người ta thường so sánh là thiệt thòi hơn về mặt thời gian so với nam giới. Thực ra cũng đúng phần nào, vì chúng tôi không thể lúc nào cũng chỉ tập trung vào khoa học, phải phân bổ được thời gian cho gia đình để cân bằng cuộc sống. Các thầy thường thuận lợi hơn trong khoản này, chứ tôi thì không thể cả ngày cặm cụi ở phòng lab.

So với công việc văn phòng, thì giảng viên cũng có những lúc vất vả hơn, như dành hầu hết thời gian buổi tối để đọc tài liệu và chuẩn bị bài giảng hay kế hoạch nghiên cứu, bởi làm giảng viên đại học mà không học hỏi sẽ bị “cùn” mất” - cô Mai hóm hỉnh ví von.

Nữ trưởng nhóm nghiên cứu mạnh đầu tiên của trường

Năm 2023, Phó Giáo sư Phạm Thị Ngọc Mai là nữ trưởng nhóm nghiên cứu mạnh đầu tiên của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội). Trong một lần chia sẻ về chủ đề Phụ nữ và kỹ năng mềm trong nghiên cứu khoa học, cô Mai từng nói: “Phụ nữ được mệnh danh là phái đẹp, nên phần lớn đều hướng tới Marylin Monroe. Phụ nữ còn được gắn mác là phái yếu, nên phần lớn đều muốn tránh xa những công việc khó khăn nặng nhọc như làm khoa học. Vậy phụ nữ có thể làm khoa học giỏi, và có thể trở thành một trưởng nhóm nghiên cứu mạnh được không ?

Câu trả lời cổ điển tất nhiên là có thể, nếu như bạn làm việc thật chăm chỉ. Tuy nhiên, với sự thay đổi nhanh chóng của khoa học và công nghệ hiện nay, nếu như vậy sẽ là chưa đủ. Người phụ nữ, đặc trưng với tính chất mềm mại uyển chuyển của nước, cũng nên sử dụng thêm một số kỹ năng mềm trong nghiên cứu khoa học như tạo dựng mạng lưới làm việc, gắn kết các thành viên, khích lệ người học say mê nghiên cứu,…”.

Nhắc đến động lực để đảm nhận vị trí của một trưởng nhóm nghiên cứu mạnh, nữ phó giáo sư nói: “Chỉ đơn giản là thấy chưa có ai nhận làm, nên tôi nhận. Tôi cũng muốn thử sức mình trong việc tập hợp các nhà khoa học có cùng định hướng chuyên môn để tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học và đào tạo sau đại học đạt hiệu quả tốt. Nhóm nghiên cứu của chúng tôi có 6 thành viên, đều là những thầy cô giảng viên có thành tích công bố khoa học nổi trội, đang công tác tại các cơ sở giáo dục đại học trong và ngoài nước.

Trong quá trình chuẩn bị để hình thành nhóm nghiên cứu, tôi gặp một số khó khăn trong việc gia đình, nhưng nhờ việc sắp xếp kế hoạch hợp lý và sự chia sẻ, hỗ trợ nhiệt tình của các thành viên nhóm nên mọi việc đều suôn sẻ. Nhờ vậy, chúng tôi càng thêm tự tin với nhóm nghiên cứu của mình”.

Nữ phó giáo sư cũng tự nhận mình là một người có rất nhiều sự lạc quan: “Đó có thể là thế mạnh lớn nhất của tôi. Vì khi nhận thấy cuộc sống có những trở ngại, thì việc luôn hướng về phía trước để mỗi buổi sáng thức dậy với năng lượng tích cực, chúng ta sẽ không bị những khó khăn giữ mình lại mà luôn luôn cố gắng vượt qua và vươn lên”.

Những món quà độc đáo của sinh viên

Theo chân Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thị Ngọc Mai đi dọc hành lang Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, mới thấy cô thực sự gần gũi với sinh viên như thế nào. Không có khoảng cách quá lớn, các bạn sinh viên thoải mái nói chuyện với cô như một “người chị lớn” trong nhà.

Trên chiếc bàn nằm ngay sát cửa ra vào của cô Mai, là vô số những tấm thiệp, những món quà handmade của các thế hệ sinh viên. Cô nói: “Ở chỉ là một phần nhỏ những sự đáng yêu của các bạn sinh viên thôi, khá nhiều món tôi phải trưng ở nhà... Mỗi bạn có một ấn tượng riêng về cô giáo nên quà tặng cũng đầu tư tâm sức nhiều lắm, để ghi dấu ấn riêng tặng cô. Mỗi tấm thiệp tự tay làm lại ghi những lời chúc rất đáng yêu, ngộ nghĩnh, có bạn còn kỳ công vẽ những hình ảnh liên quan đến chuyên ngành hóa học của cô... nhân các dịp kỷ niệm: Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 hay sinh nhật.

Mà nhớ nhất, có lẽ là một món quà ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 vô cùng độc đáo, tôi chưa được nhận bao giờ. Đó là đúng ngày lễ, các bạn nam trong lớp xếp hàng trên bục giảng để hát tặng cô”.

Theo Giáo dục Việt Nam.

Ngày 31/8/2023 là một ngày đặc biệt với Rupasinghe Arachchige Hasara Savindi Rupasinghe – cô gái xinh đẹp đến từ đất nước Sri Lanka. Hôm nay em chính thức nhận tấm bằng cử nhân loại Giỏi - ngành Hoá học (chương trình đào tạo tiên tiến), và có thể trở về nước sau quãng thời gian học tập tại ngôi trường đại học hàng đầu về Khoa học tự nhiên của Việt Nam: Trường ĐHKHTN – ĐHQGHN.

GS.TSKH. Vũ Hoàng Linh, Hiệu trưởng Trường ĐHKHTN trao bằng tốt nghiệp cho sinh viên R.A. Hasara Savindi Rupasinghe tại Phòng truyền thống Nhà trường, ngày 31/8/2023.

4 năm trước, với kết quả cao trong kì thi đại học, Savindi trúng tuyển vào một trong những trường đại học tốt nhất ở Sri Lanka. Tuy nhiên, trong thời gian chờ đợi nhập học, biết thông tin về chương trình trao đổi sinh viên Việt Nam – Sri Lanka với học bổng toàn phần dành cho sinh viên đại học, Savindi không ngần ngại đăng ký, bởi đã từ lâu, em có ước mơ du học.

Được lựa chọn tham gia chương trình học bổng ngành Khoa học tự nhiên tại Việt Nam, Savindi tiếp tục tìm hiểu về các Trường đại học ở Việt Nam và quyết định đăng ký theo học Trường ĐHKHTN – ĐHQGHN, ngành Hoá tiên tiến vì “Trường ĐHKHTN là một trong những trường đại học tốt nhất Việt Nam với các chương trình đào tạo đạt tiêu chuẩn chất lượng cao; ngành Hoá tiên tiến được giảng dạy bằng tiếng Anh ở hầu hết các học phần”.

Sau khi hoàn thành các thủ tục giấy tờ, Savindi nhận được thư trúng tuyển của Trường ĐHKHTN. Thời điểm đó, mặc dù chưa đến Việt Nam nhưng Savindi đã được các thầy cô giáo của Trường và Khoa Hóa học giúp đỡ hoàn thành các thủ tục giấy tờ để chuẩn bị nhập học và đăng ký ở tại Ký túc xá của Trường. Tháng 1/2020, Savindi đến Việt Nam, được sắp xếp ở trong Ký túc xá Mễ Trì.

 Do nhập học muộn một học kỳ (ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19), Savindi chỉ có ba năm rưỡi để hoàn thành chương trình học. Trong đợt bùng phát Covid, Savindi phải ở Ký túc xá trong vài tháng mà không được đến trường. Bên cạnh đó, Savindi còn gặp khó khăn về vấn đề ngôn ngữ. Tuy nhiên em cho biết “không cảm thấy căng thẳng bởi luôn nhận được sự hỗ trợ từ các thầy cô và bạn học”.

Savindi trong ngày nhận bằng tốt nghiệp.

Do một số học phần được giảng dạy bằng tiếng Việt, trong khi vốn tiếng Việt của Savindi còn hạn chế, nên các thầy cô đã hỗ trợ dịch hoặc cung cấp bài giảng bằng tiếng Anh. Các bạn cùng lớp, cùng khoa, cùng phòng thí nghiệm và cả các bạn ở các khoa khác giúp đỡ em trong việc gửi thông báo của trường, giúp dịch thuật và mọi vấn đề dù nhỏ nhất. “Nhờ sự giúp đỡ của các thầy cô và bạn học mà em có thể hoàn thành tất cả các môn học như các bạn sinh viên khác trong lớp, hoàn thành chương trình đào tạo đúng hạn. Em rất biết ơn và sẽ không bao giờ quên sự giúp đỡ này” – Savindi bày tỏ.

PGS.TS. Nguyễn Thị Ánh Hường, giảng viên Khoa Hoá học, đồng thời là người hướng dẫn nghiên cứu khoa học, hướng dẫn khoá luận tốt nghiệp của sinh viên Savindi cho biết: “Savindi là một trong những sinh viên nước ngoài xuất sắc nhất. Em chăm chỉ, tự giác, làm việc độc lập và có sự tương tác tốt với giáo viên. Mặc dù Covid-19 làm ảnh hưởng đến việc đi lại và nghiên cứu, nhưng nhờ sự chủ động, Savindi đã hoàn thành tốt đề tài của mình”.

Savindi trong ngày bảo vệ khoá luận tốt nghiệp.

Trước ngày trở về nước, Savindi chia sẻ: “Đất nước Việt Nam rất đẹp, con người Việt Nam tốt bụng. Lựa chọn du học ở Việt Nam là một quyết định đúng đắn của em!”.

Savindi và một người bạn, người em sinh viên Trường ĐHKHTN chụp hình kỷ niệm.

Dự định của Savindi là đi làm công ty ở Sri Lanka trong hai năm, tìm kiếm cơ hội du học, học lên thạc sĩ.

Câu chuyện của Savindi là động lực và sự cổ vũ cho các bạn nước ngoài muốn du học đến Việt Nam nói chung và Khoa Hóa học – Trường Đại học Khoa học Tự nhiên nói riêng. Bằng sự nỗ lực của bản thân, tình yêu thương và sự giúp đỡ của tất cả thầy cô, bạn bè, các bạn sẽ vượt qua tất cả và đạt được ước mơ của mình!

Những ngày này, trong khi các bạn cùng khoá đang chuẩn bị bước vào năm học mới thì em Đỗ Minh Ngọc, lớp K65 Công nghệ Sinh học (Chất lượng cao) đã có quyết định tốt nghiệp đại học và đang chuẩn bị học tiếp lên thạc sĩ. Em đã hoàn thành chương trình cử nhân khoa học ngành Công nghệ Sinh học của Trường ĐHKHTN chỉ trong 3 năm với xếp hạng xuất sắc (GPA 3.63/4).

Do dịch bệnh Covid 19 nên tháng 10/2020, các tân sinh viên K65 Trường ĐHKHTN mới chính thức nhập học và Ngọc cũng trong số đó. Ngay khi chính thức trở thành sinh viên Trường ĐHKHTN, Ngọc đã xác định cho mình một tâm thế học tập nghiêm túc, quyết tâm dành học bổng như là một phần thưởng hữu ích sau mỗi kỳ học tập.

Sinh viên Đỗ Minh Ngọc.

“Em tận dụng tối đa thời gian học tập trên lớp, ghi chép bài chi tiết, đầy đủ; gần như em không nghỉ buổi học nào. Em không ghi bài vào vở đóng sẵn mà ghi vào vở dạng giấy rời; khi hết môn, em dập ghim lại là có thể thành ngay đề cương. Vì tận dụng tối đa thời gian trên lớp nên khi về nhà, mỗi ngày em chỉ cần khoảng 1 tiếng để ôn bài” – Ngọc chia sẻ.

Một cuốn vở ghi chép của Ngọc.

Các môn đại cương vốn là “nỗi ám ảnh” của không ít sinh viên, nhưng với Ngọc, “em thấy các môn đại cương là môn dễ được điểm cao. Ví dụ như Giải tích, Đại số tuyến tính - là các môn có lý thuyết, có công thức, mình áp dụng vào là được”. Điểm mấu chốt để đạt điểm A ở các môn này, theo Ngọc là: tập trung nghe giảng và ghi chép, ngày nào cũng về làm bài tập, tập hợp các đề và giải lần lượt. Ngọc còn đặc biệt thích thú học các môn đại cương vì “làm được bài A thì lại giải được bài B, do các bài có liên quan đến nhau, từ dễ đến khó. Nó như một thách thức nhưng cứ tuần tự như vậy, việc giải được bài đem lại cho em sự phấn khích. Hơn nữa, thầy giáo dạy môn Giải tích hay khuyến khích điểm cộng khi làm được bài tập về nhà khó, vì vậy em càng hứng thú”!

Đến khi học môn chuyên ngành, tưởng như với kinh nghiệm và thành tích học sinh giỏi môn Sinh học, Ngọc sẽ dễ dàng vượt qua. Nhưng thực tế không phải vậy, Ngọc đã gặp khó với hai môn chuyên ngành, trong đó có môn “Nhập môn Công nghệ Sinh học”. Môn học này theo Ngọc thách thức ở chỗ “các đáp án cứ nửa đúng, nửa sai đòi hỏi sinh viên phải nắm rất chắc kiến thức. Tuy vậy, những môn càng khó nên em phải càng cố gắng hết sức”.

Nhằm rèn luyện kỹ năng chuyên môn và có thêm kiến thức thực tế, từ năm thứ hai, Ngọc xin vào nhóm nghiên cứu của TS. Lê Thị Hồng Nhung, bộ môn Hóa Sinh và Sinh học phân tử, khoa Sinh học để làm đề tài nghiên cứu khoa học. Kiến thức thu được từ thực hành nghiên cứu theo em là rất quý giá và hữu ích, bổ sung cho việc học chuyên ngành. Ngoài ra, thời gian làm việc trên lab còn giúp em rèn luyện tính tỉ mỉ, kiên trì – đức tính cần phải có của người làm khoa học.

Đỗ Minh Ngọc và các bạn trong đợt thực tập tại Viện Công nghệ Phacogen của lớp Công nghệ Sinh học Chất lượng cao

Bí quyết để đạt kết quả học tập tốt, theo Ngọc, cần phải chú ý điểm thường xuyên, điểm giữa kỳ, tích cực khi làm việc nhóm. Nhiều bạn coi nhẹ các điểm thường xuyên, điểm đánh giá giữa kỳ, các điểm bài tập, thuyết trình,… vì nghĩ nó không quan trọng, nhưng thực tế, nó rất quan trọng, có lúc là “cứu cánh” khi điểm thi cuối kỳ hơi thấp một chút. Hơn nữa, khi các điểm thành phần cao, lúc thi cuối kỳ cũng đỡ bị áp lực. 

Để có thể kết thúc thời gian học tập 4 năm đại học trong 3 năm, Ngọc tìm hiểu khung chương trình của các anh chị khóa trước và lên kế hoạch cho mình. Trong khi một học kỳ trung bình các bạn học 16-18 tín chỉ thì Ngọc đăng ký học hơn 20 tín chỉ, thậm chí có học kỳ Ngọc đăng ký gần 30 tín chỉ. “Em không cảm thấy áp lực. Học nhiều môn em còn thấy thuận lợi bởi các môn có liên quan tới nhau. Thực tế, ngoài những lúc học, em vẫn đi chơi, đi ăn với bạn, vẫn “cày phim” đều” – Ngọc cười chia sẻ.

Đỗ Minh Ngọc và các bạn trong cuộc thi Olympic Sinh học 2022- CLB Sinh học HUS

Nhận xét về Ngọc, TS. Lê Thị Hồng Nhung, bộ môn Hóa Sinh và Sinh học phân tử, Khoa Sinh học, Trường ĐHKHTN cho biết: Ngọc thông minh, chăm chỉ, có tinh thần học tập chủ động và rất quyết tâm trong học tập. Không chỉ vậy, em còn có định hướng rõ ràng, có kế hoạch, có mục tiêu. Vì vậy em đã hoàn thành chương trình cử nhân Công nghệ Sinh học với xếp hạng xuất sắc chỉ trong 3 năm.

Tốt nghiệp sớm 1 năm, Ngọc cũng có chút bâng khuâng. Nhưng em không dành thời gian “gap year” mà học luôn thạc sĩ bởi nhận thấy tiềm năng phát triển của ngành Công nghệ Sinh học. Tranh thủ thời gian học lên cao để có kiến thức chuyên sâu hơn trước khi chính thức đi làm là một cách “đón đầu chủ động”. Ngọc cho là như vậy.

Đỗ Minh Ngọc (áo đen) và người chị thân thiết Nguyễn Diễm Quỳnh, K64 Công nghệ Sinh học.